Top

ASEAN no Repúblika Koreia hametin kooperasaun iha área seguransa, ekonomia no AI

Asosiasaun Nasaun sira Sudeste Aziátiku (ASEAN) ofisialmente fó sai logotipu no bandeira foun ne’ebé refleta adezaun Timor-Leste nu’udar Estadu membru ba da-11 iha serimónia abertura Simeira ASEAN ba da-49 no Simeira sira-ne’ebé iha relasaun iha Manila, iha Filipina, Domingu (15/15). Imajen/Mída ASEAN.

DILI, 16 Novembru 2026 (TATOLI)—Prezidente Filipina, Ferdinand R. Marcos Jr., afirma katak parseria entre Asosiasaun Nasaun Sudeste Aziátiku (ASEAN, sigla inglés) ho Repúblika Koreia sai importante liután iha situasaun inserteza estratéjika, mudansa teknolojia lalais no dezafiu transfronteirisu ne’ebé rejiaun no mundu enfrenta.
Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão, partisipa mós iha 27.ª Simeira ASEAN–Repúblika Koreia ne’ebé realiza iha ámbitu 49.ª Simeira ASEAN, iha Manila, Filipina, iha loron 16 Novembru 2026.

Enkontru ne’e fó oportunidade ba líder sira atu hametin parseria no kooperasaun entre ASEAN ho Repúblika Koreia iha área estratéjika, inklui seguransa, ekonomia, teknolojia no dezenvolvimentu rekursu umanu.

Iha abertura enkontru ne’e, Marcos Jr. destaka katak relasaun entre parte rua dezenvolve durante dékada tolu resin, bazeia ba konfiansa mútua, interese komún no vizaun hamutuk ba dame, estabilidade no prosperidade.

Notísia relevante : Líder sira iha ASEAN deklara formalmente Timor-Leste sei asume prezidénsia ASEAN iha 2029

Kooperasaun entre ASEAN ho Repúblika Koreia orienta ona husi ASEAN–Republic of Korea Plan of Action 2026–2030, ne’ebé inklui kooperasaun iha área seguransa marrítima, seguransa enerjétika, intelijénsia artifisiál (AI), saúde no edukasaun téknika no vokasionál.

Marcos Jr. mós fó boas-vindas ba apoiu kontinua husi Repúblika Koreia bá ASEAN Community Vision 2045, Sentralidade ASEAN no mekanizmu kooperasaun ne’ebé ASEAN lidera.

Nia konvida líder sira atu kontinua hametin kooperasaun no respeita direitu internasionál hodi promove rejiaun ida ne’ebé nakloke, inkluzivu no dame.

Iha intervensaun, Prezidente Repúblika Koreia, Lee Jae-myung, reafirma apoiu nasaun ne’e bá Sentralidade ASEAN no kooperasaun rejionál ne’ebé nakloke no inkluzivu, tuir objetivu ASEAN Outlook on the Indo-Pacific.

Lee Jae-myung mós refere katak vizaun parseria estratéjika komprensiva ASEAN–Koreia, ne’ebé nia aprezenta iha tinan kotuk, hahú ona transforma ba benefísiu konkretu ba povu sira iha nasaun rua nia rejiaun.

Iha área seguransa, nia destaka kooperasaun foun entre forsa polísia no guarda kosteira Repúblika Koreia ho ASEAN atu kombate krime transnasionál, inklui krime iha siberespasu no seguransa iha tasi-laran.

Iha área ekonomia, negosiasaun atu atualiza Akordu Komérsiu Livre ASEAN–Koreia (ASEAN–Korea Free Trade Agreement) hahú ona, ho objetivu atu responde ba mudansa iha ambiente komérsiu globál no hasa’e volume komérsiu anuál entre nasaun sira to’o biliaun $300.

Aleinde rezultadu hirak ne’e, Prezidente Lee propoin inisiativa foun rua, maka ASEAN–Korea AI Partnership Initiative no ASEAN–Korea Cultural and Creative Industries Initiative, atu hametin kooperasaun iha intelijénsia artifisiál no indústria kulturál no kreativa.

Afirma katak Repúblika Koreia prontu atu sai parseiru ne’ebé metin bá ASEAN iha implementasaun ASEAN Community Vision 2045, ne’ebé foka ba komunidade reziliente, inovadora, dinámika no sentrada ba ema.

Lee Jae-myung mós agradese papél ASEAN nu’udár parseiru importante ba dame no estabilidade duradoura iha Península Koreana, no reafirma kompromisu atu kontinua servisu hamutuk ho líder ASEAN sira hodi prodús rezultadu konkretu liuhosi parseria ne’e.

Sesaun ne’e ramata ho apelu ba líder sira atu kontinua diálogu no hametin kooperasaun iha futuru, hodi responde bá nesesidade no aspirasaun povu sira iha rejiaun.

TATOLI

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!