DILI, 30 dezembru 2022 (TATOLI)–Governu ezekuta ona Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2022 Retifikativu ba administrasaun sentrál biliaun $1,71 hosi biliaun $2,2, to’o iha 30 dezembru 2022.
“Valór nominál biliaun $1,71 ne’e pela primeira vez a’as liu iha istória Timor-Leste desde país ne’e restaura ninia independénsia no konsege ultrapasa ezekusaun reál iha tinan 2016, ne’ebé Governu konsege ezekuta biliaun $1,63,” refere nota ne’ebé Agência Tatoli asesu, sesta ne’e.
Iha tinan 2017, 2018 no 2020, Timor-Leste hasoru kresimentu ekonómiku negativu kauza hosi impase polítika naruk, pandemia COVID-19 no efeitu mudansa klimátika ne’ebé halo ekonomia monu ba -8,3% iha tinan 2020, maibé iha tinan 2021, ekonomia konsege krese ho kresimentu +2,9%.
Kresimentu pozitivu akontese tanba VIII Governu Konstitusionál trasa medida importante hanesan apoiu ba empregu, moratoria kréditu, izensaun propina ba estudante ensinu superiór, subsídiu internet ba estudante ensinu superiór, sosa produtu alimentár hosi produtór lokál, finansiamentu operasaun sentru integradu jestaun krize, pagamentu traballadór liña frente, inklui pagamentu Cesta Bázika, ne’ebé medida hirak ne’e Governu trasa ho objetivu atubele hakma’an situasaun sosiál no ekonomia empreza, traballadór, família sira no buka atu rekupera ekonomia.
Notísia relevante: Ezekusaun reál OJE 2022 atinje ona biliaun $1,5
Nune’e, durante tinan rua ikus, ritmu ezekusaun OJE mós la’o di’ak ona tanba iha estabilidade polítika no governativa ne’ebé fó biban ba aprovasaun Lei Enkuadramentu Orsamentu Jerál Estadu no Jestaun Finanseira Públika inklui dekretu Governu ba ezekusaun OJE hodi fasilita ezekusaun ne’e rasik.
“Governu konsege ezekuta biliaun $1,44 iha tinan 2021. Ida-ne’e mak segundu mellór ezekusaun desde tinan 2016, maski Governu aplika restrisaun oioin ne’ebé limita sirkulasaun ema no sásan sira kauza hosi pandemia COVID-19, inundasaun no efeitu hosi mudansa klimátika,” nota ne’e haktuir.
Ho ezekusaun reál OJE ne’ebé a’as durante tinan-rua ikus ne’e hatudu katak kapasidade ezekusaun orsamentál iha kada liña ministeriál mós aumenta sa’e. Atu sustenta ritmu ezekusaun orsamentál ne’ebé a’as ezije estabilidade polítika no governativa inklui investimentu kontínuu iha área rekursu umanu, sistema no enkuadramentu legál.
Bainhira iha estabilidade polítika no governativa inklui ho ritmu ezekusaun orsamentál no kresimentu hanesan ne’e, maka ekonomia Timor-Leste sei bele rekupera totál iha tinan 2024 no país ne’e sei tama filafali ba iha trajetória kresimentu ekonómiku no dezenvolvimentu sosiál.
“Ezekusaun la’o hela sei to’o 31 dezembru 2022 mak taka konta. Posibilidade montante biliaun $1,71 ne’e sei kontinua sa’e,” nota ne’e relata.
Jornalista : Antónia Gusmão
Editora : Julia Chatarina




