iklan

NASIONÁL, HEADLINE

Dadus estatístika hatudu populasaun Timor-Leste presiza aumenta

Dadus estatístika hatudu populasaun Timor-Leste presiza aumenta

Prezidente interinu INETL, Elias dos Santos Ferreira. Imajen Tatoli/Egas Cristóvão

DILI, 24 abríl 2023 (TATOLI)–Prezidente interinu Institutu Nasionál Estatístika, Institutu Públiku (INETL, I.P), Elias dos Santos Ferreira, konsidera presiza aumenta populasaun Timor-Leste.

“Nasaun kiik ho populasaun millaun 1,3 ne’e ita haree iha munisípiu luan maibé populasaun oituan hanesan Manatuto, hosi tasi mane to’o fali tasi feto maibé populasaun ne’e kiik se ita kompara ho Baucau, Ermera, Bobonaro liu-liu Dili. Tanba ne’e maka ha’u hanoin presiza aumenta populasaun iha Timor, ne’e tuir ami tékniku nia haree, tanba ita haree rai sei mamuk ne’ebé ho populasaun aumenta sentru produsaun mós aumenta, nune’e bele iha ekilibriu,” Elias dos Santos hateten iha ámbitu lansamentu relatóriu situasaun populasaun mundiál, iha salaun INETL, Caicoli, segunda ne’e.

Notísia relevante : https://tatoli.tl/2022/11/15/relatoriu-preleminariu-sensu-uma-kain-rejista-populasaun-millaun-13/

Nia dehan, planeamentu familiár  la’ós bandu atu labele iha oan maibé fó espasu, katak kada tinan tolu.

“Kompara ho tempu sira antes ne’e, daudaun la’o di’ak tebes. Tempu ita-nia avo sira espasu laiha, importante maka barlake kuandu fó hotu hahoris hela de’it no espasu laiha. Dalaruma kous hamutuk 12 maibé tolu de’it mak moris, ida-ne’e akontese iha tempu pasadu tanba fasilidade saúde laiha,” nia akresenta.

Tanba ne’e, nia hanoin edukasaun importante ba ema hotu tanba liuhosi edukasaun maka ema idaidak bele muda-an liuhosi meiu oinoin hanesan haree informasaun liuhosi televizaun kona-ba ema-nia moris tantu iha rai-laran no rai-li’ur.

Iha biban hanesan, Reprezentante Fundu Nasaun Unida ba Populasaun (UNFPA, sigla inglés) iha Timor-Leste, Pressia Arifin-Cabo, konsidera, bainhira populasaun aumenta presiza postu traballu barak, igualdade ba edukasaun, no serbisu saúde nian.

“Ida-ne’e importante tebes. Espera katak Governu foun bele tau mós atensaun ba igualdade fornesementu postu traballu, eskola, edukasaun, saúde no seluk tan hodi bele aumenta properidade di’ak ba ema hotu iha Timor-Leste,” nia tenik.

Planeamentu familiár ne’ebé Governu introdús iha metodu rua, kompostu hosi planeamentu familiár modernu no naturál.

“Tanba ne’e, ami husu atu kontinua implementa, atu nune’e bele responde ba situasaun populasaun iha Timor-Leste. Ami haree katak joven sira seidauk asesu polítika planeamentu familiár, nune’e sei halo advokasia hodi sira bele asesu,” nia informa.

UNFPA halo advokasia atu hotu-hotu hetan asesu ba kobertura saúde universál no oinsá atu asegura, ezemplu iha Timor-Leste, karik sentru saúde bele hetan fasilidade no ekipamentu  naton atubele fornese serbisu ba maluk sira ne’ebé presiza no m edukasaun kualidade ba foin-sa’e no adolesente sira tenke hetan eskola to’o hotu.

Bazeia ba relatóriu sensu populasaun no uma-kain 2022, populasaun Timor-Leste hamutuk 1.340.434, kompostu hosi mane 678.087 no feto 662.347, ne’ebé hosi totál ne’e populasaun tuir kada munisípiu rejista populasaun Dili 324.269, Ermera 138.080, Baucau 133.881, Bobonaro 106.543, Liquiçá 83.689, Oé-cusse 80.726, Viqueque 80.054, Covalima 73.909, Ainaro 72.898, Lautém 69.836, Manufahi 60.536, Aileu 54.631, Manatuto 50.989 no ikus liu munisípiu Ataúro 10.302.

Jornalista     : Antónia Gusmão

Editora          : Julia Chatarina

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!