iklan

NASIONÁL, EKONOMIA, DILI

“Parsela”  271 Mill Mak Rejista Ona Hosi SNC Durante Tinan 6

“Parsela”  271 Mill Mak Rejista Ona Hosi SNC Durante Tinan 6

Foto Espesial

DILI (TATOLI) –Diretór Nasionál Terras Propriedade no Servisu Cadastrál (DNTPSC-Sigla Portugés), Hóracio da Silva, informa servisu Sistema Nasionál Kadastru (SNC-Sigla Portugés) durante ne’e (2013-2019) rejista ona parsela (Rai Pedasuk) hamutuk 271 mill, númeru ida ne’e atinje ona porsentu 86, SNC nia servisu ne’ebé tuir kontratu sei ramata iha 6 Marsu 2020.

“Tuir kontratu ne’ebé iha, projetu ne’e hahú iha 6 Marsu 2014 no sei remata iha 6 Marsu 2020, SNC nia servisu to’o agora atinje ona porsentu 86. Rekolla no rejista rai parsela (rai pedasuk) sidadaun timoroan iha territóriu laran tomak hamutuk mill 271, enkuantu tarjetu ne’ebé sei to’o, ho 300 mill parsela,” Diretór Nasionál DNTPSC, Hóracio da Silva ba Tatoli,IP iha nia servisu fatin, Bebora, ohin.

Hóracio esplika, durante ne’e SNC halo servisu hanesan; identifika no rejista rai komunidade nian, to’o loron 6 Marsu 2020.

Enkuantu hatán ba preokupasaun hosi bankada Opozisaun Fretilín, iha Parlamentu Nasionál ba montante orsamentu ne’ebé fó SNC hodi hala’o servisu, boot tebes, Horasio dehan, “Antes ne’e ha’u seidauk sai diretór, entaun ha’u ladún entende maibé lójikamente, kuandu iha projetu, kompañia tenke prienxe kritériu hotu no ezekuta mós ho responsabilidade.”

Nune’e nia argumenta katak, “Ema hotu bele preokupa projetu ne’e aloka ho orsamentu boot, maibé projetu ne’e sempre iha avaliasaun servisu.”

Hanesan informasaun, diretór ne’e haktuir tan katak, durante ne’e seidauk iha reklamasaun ruma tama, no seidauk iha autoridade ruma deteta projetu SNC ne’e iha fallansu, maibé nia fiar katak órgaun Estadu ruma bele halo fiskalizasaun ba projetu refere.

“Opozisaun parlamentár nia papél importante atu halo fiskalizasaun ba projetu SNC ka kualkér projetu saida de’it nasaun nian, ida ne’e depende sira, bainhira mak sira halo,” Diretór SNC sadik.

Entretantu, projetu SNC hanesan Sistema Cadastro Nasionál iha Timor-Leste. Konsórsiu ida ne’e forma husi Grupu Media Nasionál, Holding (GMN-H) hamutuk ho ARM-APPRIZE, nu’udar konsultór ba jestaun Cadastro Nasionál.

Rezolusaun ne’ebé fó dalan atu hari hamutuk konsórsiu SNC aprova tiha iha Reuniaun Konsellu Ministrus loron 7 fulan Outubru 2013 nó mós iha reuniaun daruak loron 30 Novembru tinan ne’e duni, katak termus atu asina hamutuk nu’udar konsórsiu aprovadu ona hodi hari “Kontratu Kadastru Nasionál no Rejistu ba Rai iha Timor-Leste.

Ekipas hirak ne’ebé servisu iha kampu hahú tinan 2013 atu implementa projetu SNC nian inklui mós buat sira seluk, hari sede iha Dili, haruka espesialista sira ba distritu hotu-hotu iha rai laran no preparasaun ba baze teknolójika no informátika ne’ebé sei garante servisu tékniku no kualidade ne’ebé di’ak husi projetu. Sei hahú dezenvolve nia baze hodi aplika hamutuk iha levantamentu no jestaun ba informasaun kadastral, liu-liu nia modelu no nesesidades ne’ebé Timor Leste presiza.

Projetu SNC ho total orsamentu milaun U$ 57, moris ho nesesidade atu hala’o no hasa’e Ministériu Justisa nia esforsu tomak hodi hatán ba dezafius importantes konaba regularizasaun rai liu husi implementasaun ho regras ne’ebé los, jestaun ne’ebé nakloke no protesaun hodi hatán ba titularidade riku soin nian.

Relasiona ho ezijénsia opozisaun hodi husu ba Tribunál Kontas atu halo auditoria ba osan liga ho projetu SNC, Diretór DNTPSC dehan “Prontu kolabora bainhira órgaun Estadu ruma halo auditoria.” Tanba Projetu SNC nia objetivu sentral maka atu fo apoiu ba Governu RDTL atu hahú halo implementasaun ba konjuntu regras ne’ebé transparente no justu hodi regula mekanizmu no transferénsia riku soin metin ba titularidade, nune’e mós hodi proteje na’in sira nia intereses tradisionais nomos haklaken ambiente sosiál ida ne’ebé di’ak no halo negósiu ho di’ak, promove pás sosiál ba investimentus nasionál no internasionál iha ekonomia komunidade Timorese.

Jornalista : Zezito Silva

Editór : Manuel Pinto

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!