DILI, 02 outubru 2023 (TATOLI)–Sekretáriu Estadu Toponímia no Organizasaun Urbana (SEATOU), Germano Santa Brites Dias, hateten SEATOU nia prezensa halo inspesaun ba negosiante sira utiliza espasu públiku hodi faan sasán no ba animál hanesan fahi sira-ne’ebé komunidade hakiak no halo fahi-luhan besik uma.
Notísia Relevante: Gama: “Ami moris ho faan ikan, Governu labele halimar duni de’it”
SEATOU hala’o inspesaun ne’e hamutuk ho ekipa jestaun merkadu munisípiu Dili kontinua servisu mezmu ladún másimu, ho kompromisu atu hadi’a merkadu boot iha kapitál Dili hodi akumula negosiante sira iha merkadu Taibesi no Manleuana.
“Ami-nia prezensa atu hadi’a merkadu boot iha kapitál Dili hodi akumula negosiante no buka fasilidade hodi kompleta merkadu rua ne’e, nune’e ita-nia maluk ne’ebé foin lalais muda hosi fatin públiku sira hanesan Bairru Pite, Kampung Baru, Elemloi, tasi-ibun Largo, hodi labele hamosu engarafamentu ba movimentasaun transporte nian iha dalan públiku,” nia dehan ba Agência Tatoli liuhosi programa “Entrevista Eskluziva” iha estudiu Farol, Dili, segunda ne’e.
Ba oin, nia dehan, SEATOU kontinua la’o bainhira mandatu sei la’o hela no tenke kontrola sidade Dili ne’ebé mai ho moto MOS (Moos Organizadu no Saudável), no operasaun ne’e sei la haree ba kiik ka boot tanba SEATOU hakarak ba sidade moos.
“Foin lalalis ne’e ami hasai fahi rua iha uma andar leten iha Elemloi nian. Ida-ne’e laiha lójika ida. Fahi kesi iha sorin no meza sorin ne’e kria situasaun dois ho fahi-teen ba komunidade sorin-sorin. Ba manu, ami halo operasaun de’it iha merkadu sira tanba ema faan. Maibé, haree hela fatin atu bele halo di’ak. Ami mós orienta sira atu fase nia teen sira, nune’e labele fó dois,” nia dehan.
Husu kona-ba bainhira oho tiha fahi lori ba ne’ebé no fó ba sé, nia dehan, fahi ne’ebé hetan oho hosi jestaun merkadu sei lori ba uma ho sira iha Dili laran, maibé ida-ne’e mós uza akta simu no entrega nian, nune’e fahi nain keixa karik ami hatudu karta ida-ne’e ba sira.
“Kona-ba karau ita husu komunidade atu tau iha nia fatin tanba karau barak mak husik la’o iha esapsu públiku sira iha sidade Dili liuliu iha Metiaut nian. Dezde iha fulan-agustu, ami avizu ba karau-na’in no bainhira ami tun ba sira laiha no ami fila sira iha fali. Entaun ida-ne’e bainhira ami enkontru ho xefe suku no ami hateten ba nia no nia mós dehan nune’e. Entaun dalan seluk mak ami tenke halo kanek no ikus karau nain mai duni,” nia hateten.
Nune’e, nia husu ba komunidade tenke haki’ak ba foho lolon sira, nune’e labele prejudika movimentasaun transporte públiku sira hodi halo karreta xoke ema mate no karreta aat, depois karau-na’in fase liman, nune’e SEATOU hakaas-aan nafatin hodi kontrola karau iha capital Dili.
Aleinde iha Metiaut, nia dehan, SEATOU sei ba halo inspesaun iha Hera no Matinaro nian tanba iha ne’abá komunidade husik lsira-nia karau la’o livre iha estrada públiku.
Husu kona-ba Prezidente Repúblika nia intervensaun ba atuasaun no operasaun iha esapsu públiku, nia esplika, hanesan aman iha direitu no dever hodi hakuak nia oan sira hanesan iha uma laran, karik bainhira oan baku malu ka diskute malu, nu’udar aman ho inan iha dever tenke ko’alia oan sira.
Prezidente Repúblika bele ko’alia maibé iha kraik tenke hadi’a duni tanba sira faan iha Tibar ne’e, bainhira akipa konjunta sobu tiha maibé populasaun ida mai ho karina mai prezidente dehan SEATOU ba sobu sira-nia fatin faan iha ikan tasi-ibun.
“Ha’u hakarak atu hateten katak, ami ba la duni sira no ami ba ko’alia ho sira ho oin rua-tolu. Dahuluk, ami ba ko’alia hosi fuan ba fuan. Daruak, ami nafatin no datoluk ami ba mak la sobu, ami rasik mak sobu hodi tula hela ba sira-nia uma. No, ami simu keixa hosi komunidade viziñu no ami la tun arbiru hodi hasai fahi ka sasán sira no oho animál ne’e ami-nia liman sei moos ami seidauk prende ema animál no sasán,” nia esplika.
Nia dehan, SEATOU mós halo inspesaun iha munisipiu sira hotu no SEATOU halo ona sensibilizasaun lei ijiene públiku ba autoridade sira iha Liquiça, Ainaro, Covalima no Bobonaro.
Notísia Relevante: “Governu sobu baraka, ami sei labele sosa foos musan ida”
Jornalista : Osória Marques
Editór : Cancio Ximenes




