DILI, 24 Juñu 2024 (TATOLI) – Diretór Nasionál Konservasaun Floresta, Pedro Pinto, informa guarda florestál iha Lautém ka’er grupu kasadór ne’ebé oho Meda Mutin iha postu Lore, munisípiu Lautém.
“Ami foin prende grupu kasadór ida ne’ebé halo atividade oho Meda Mutin hamutuk 10 iha área Lore”, Pedro Pinto dehan iha Caicoli, ohin.
Diretór ne’e halo previzaun katak bainhira grupu ida de’it maka kalan ida oho ona Meda kuaze 10 maka se iha grupu 50 to’o 100 hanesan ne’e, kalan ida kasa dala ida de’it, sira bele oho Meda entre 50 no 100.
Pedro Pinto haktuir katak grupu sira ne’e halo beibeik ona atividade kasa animál sira, maibé guarda florestál foin maka konsege ka’er sira.
Tuir nia, atividade ne’ebé grupu kasadór sira halo iha Lore ne’e, sira halo iha tempu kalan tanba Meda Mutin nia movimentasaun hodi buka hahán ne’e iha tempu kalan. “Loron animál ne’e toba, kalan maka sira foin sai bá buka hahán. Entaun, kasadór sira uza kilat manu ho lampra hodi tiru Meda Mutin sira iha tempu kalan”, nia haktuir.
Guarda florestál sira bainhira simu informasaun husi komunidade no iha 21 Juñu kalan halo atuasaun iha área protejida Lore nian no prende duni grupu ida ho kilat manu rua, inklui lampara tolu ho Meda mutin 10 ne’ebé mate ona iha karon ida nia laran.
“Guarda sira lori grupu ida ho evidénsia mai postu guarda Florestál iha Lore hodi foti informasaun no halo identifikasaun. Husi prosesu sira ne’e hotu guarda sira husu ba komunidade na’in-lima ne’ebé halo atividade ilegál ne’e atu iha futuru labele halo tan, tanba animal sira ne’ebé moris iha ai-laran sira ne’e kategoria animál orijen no protejidu”, dehan.
Dirijente ne’e salienta katak atividade kasa ilegál ne’e fó ona ameasa boot ba númeru populasaun Meda iha ai-laran. “Kasadór sira hatene didi’ak serbisu guarda florestál ninia movimentu iha tempu loron de’it. Kuandu iha kalan atividade guarda sira-nian mós menus, entaun kasadór sira uza tempu kalan hodi kasa Meda sira ne’e”, realsa.
Grupu kasadór halo sira-nia atividade iha área protejida sira mak hanesan iha parke nasionál Nino Konis Santana, Lore, Tutuala, Muapitine, Ilomar, inklui iha parte rai-klaran nian mak hanesan iha Natarbora, foho Ramelau no Kablaki.
Koordenadór Grupu Konservasaun Flora no Fauna husi Manufahi, Gaspar Mendonça, hateten bainhira Governu hanoin atu trava atividade ilegál sira ne’ebé grupu ka indivíduu sira halo hasoru flora no fauna iha territóriu ne’e, dalan primeiru maka tenke kontinua halo sensibilizasaun ba komunidade, depois presiza mós kria kondisaun ba guarda florestál sira, liuliu kolokasaun guarda sira ho númeru ne’ebé boot inklui ekipamentu sira tenke adekuadu.
“Ami iha Manufahi mós sempre haree atividade ilegál sira hanesan ne’e. Ami ko’alia ho komunidade no grupu sira kona-ba atividade ilegál sira, tanba ita la hakbesik ba sira, ita sei la hetan solusaun. Ita hotu halo esforsu atu iha futuru labele iha tan atividade hanesan ne’e”, nia espera.
Tuir Gaspar Mendonça, Meda konsidera hanesan animál protejidu, tanba ne’e ema hotu tenke proteje, se la’e iha futuru sei lakon. “Animal sira ne’e maka sei atrai turista sira atu mai haree sasán saida maka orijen Timór nian ne’ebé moris iha ai-laran sira. Husu ba komunidade hotu atu tau iha konxiénsia hodi konserva no kuidadu animál Timór nian nu’udar rikusoin nasaun ne’e nian”, nian apela.
Jornalista: Tomé Amado
Editora: Maria Auxiliadora





