Primeiru formasaun ho karaktéristiku ida-ne’e realiza iha Timor-Leste
Kuarta-feira, 7 agostu 2024 tuku 5:00 lorokraik iha AGORA FOOD STUDIO (Timor-Plaza) Institutu Kualidade Timor-Leste (IQTL, I.P.) no Organizasaun Nasaun Unidas ba Dezenvolvimentu Industriais (UNIDO) sei entrega sertifikadu ba profesionál Timor oan hamutuk na’in-22 husi institusaun públiku, setór privadu, akadémika no sosiedade sívil ne’ebé partisipa ona formasaun ezekutiva iha área Kualidade Infraestrutura no Kualidade Jestaun hahú husi loron 29 maiu t’oo 7 maiu 2024, formasaun dala ida kada semana.
Formasaun ne’e ho nia alvu maka profesionál timoroan hirak ne’ebé asume pozisaun hanesan asesór ka influenza tékniku sira, no formasaun ne’e ho nia objetivu tolu, mak hanesan:
- Aumenta koñesimentu kona-ba Kualidade Infraestrutura no Kualidade Jestaun ho mekanizmu aproximasaun foun liu (most Advance Approaces)
- Haforsa rede profesionál ne’ebé iha komitmentu ba Kualidade
- Kontribui ba progresu dezenvolvimentu Timor-Leste no abilidade hodi fornese valór iha área hotu-hotu
Formasaun ne’e inklui modul 10, nia detallu iha anexu 1, no nia formadór maka Dr. Palmira Lopez-Freno, ne’ebé hetan rekoñesimentu internasionalmente hanesan peritu iha área Kualidade Infraestrutura, Komersiu Internasionál, no Abilidade Kompetizasaun iha Setór Privadu ho nia profesionál esperiénsia servisu iha nasaun 65 globalmente.
Kualidade Infraestrutura (QI) hanesan save importante ida ba progresu dezenvolvimentu sosiu-ekonomia Timor-Leste, inklui depois-asesaun ba membru Organizasaun Komersiu Mundiál (WTO) no asesaun ba membru ASEAN. Mezmu, pozisaun Timor-Leste da-ikus liu (185) iha mundu bazeia ba Global Quality Infrastructure Index (GQII, 2023).
Saida maka Kualidade Infraestrutura:
QI maka “SISTEMA” ne’ebé kompostu husi organizasaun hamutuk (Públiku no Privadu) iha nia polítika, dokumentu legál sira no estrutura apoiu servisu nune’e mós pratika hodi apoiu Kualidade, seguransa no ambiente ne’ebé di’ak ba sasan, fornesementu servisu no prosesu sira. Kualidade Infraestrutura maka save pilar ba spasu ambiente ne’ebé di’ak no depende ba Standarizasaun, Metrologia, Asesmentu Konfirmidade, Akreditasaun no Vigilansia Merkado.
Ambiente negósiu ne’ebé saudavel maka hetan pre-rekizitu ba negósiu no fornesementu valór, importante ba aumenta redimentu socio-ekonomio, no sistema QI hanesan elementu ida ne’ebé importante tebes ba ambiente negósiu nian.
Hodi haforsa QI iha Timor-leste, Governu Timor-Leste financia projetu “Timor-Leste: Strengthening the quality infrastructure system to enhance export compliance of the food and beverage sector”(QIEC), ne’ebé implementa husi UNIDO iha periodo 2022-2025 (Annex 2). Formasaun Ezekutiva ne’e realiza hanesan mós parte ida husi projetu QIEC.





