DILI, 16 Marsu 2026 (TATOLI)—Komandu Munisípiu Dili Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) la autoriza aplikante ba vaga membru foun 2025 halo manifestasaun iha edifísiu Ministériu Interiór (MI) nia oin.
Komandante Komandu PNTL Munisípiu Dili, Superintendente Xefe Polísia Orlando Gomes, konsidera, aplikante vaga sira-nia manifestasaun iha resintu Universidade Nasionál Timor-Leste (UNTL) no MI ne’e viola regra lei manifestasaun, tanba ne’e PNTL sei atua tuir lei.
“Ne’e espasu públiku, tanba ne’e labele halo manifestasaun iha fatin públiku. Komandu Munisípiu Dili nafatin simu orientasaun husi Komandu Jerál katak la autoriza atu halo manifestasaun iha fatin públiku. Tanba ne’e, ohin Komandu Munisípiu Dili iha terrenu hodi fó apoiu seguransa iha fatin ne’ebá atu nune’e labele iha impedimentu ba movimentu públiku, katak hotu-hotu tenke la’o normál hanesan baibain,” Superintendente Xefe Polísia Orlando Gomes hato’o ba Jornalista sira, iha ninia knaar fatin, Kaikoli, Segunda ne’e.
Nia dehan, bainhira halo manifestasaun ne’e nafatin tenke tuir regra no lei manifestasaun.
“Se sira kontinua nafatin, ita tenke hamamuk fatin ne’e. Ohin ha’u dehan ona la autoriza hala’o manifestasaun iha fatin públiku ne’e tanba bele halo impedimentu ba públiku sira nomós bele interrompe ona prosesu aprendizajen estudante UNTL,” nia akresenta.
Notísia relevante : PNTL nia oan na’in-71 okupa númeru kiik iha lista rekrutamentu membru foun
Manifestante sira-nia karta koñesimentu hato’o ona ba Komandante Jerál iha semana kotuk.
“Maibé depoizde liuhusi Komandu Operasaun halo kontaktu mas sira mós laiha ligasaun. Tanba ne’e, ita nafatin kumpre lei manifestasaun, katak tenke komunika ba sira para mai tuur hamutuk hodi ita deside fatin ba manifestasaun, mas realidade ida-ne’e akontese,” nia katak.
Timor-Leste nu’udar nasaun demokrátiku iha liberdade mós ba reuniaun atubele halo espresaun iha públiku, maibé nafatin mantein tuir regra manifestasaun husi lei númeru 1/2006 tenke tuir nafatin regra, maski iha karta koñesimentu iha Komandu Jerál liuhusi Komandante operasaun maibé nafatin bele halo manifestasaun iha espasu públiku nia fatin públiku sira tuir lei.
Bazeia ba lei númeru 1/2006, 08 Fevereiru ne’ebé ko’alia kona-ba liberdade reuniaun no manifestasaun, artigu 13.º ko’alia kona-ba Polísia mak iha kompétensia atu define fatin ba manifestante sira.
Iha alinea ida hateten, Autoridade sivil no Polisiál tenke define fatin públiku hirak ne’ebé identifika no limita ona atu hala’o reuniaun ka manifestasaun.
Iha artigu 5.º Restrisaun
- Bandu atu realiza reuniaun no manifestasaun iha fatin públiku ka nakloke ba públiku menus husi metru 100 husi fatin ne’ebé lokaliza husi sede órgaun soberania nian, rezidénsia ofisiál titulár órgaun soberanian nian, instalasaun militár no militarizada, estabelesimentu prizionál, sede reprezentasaun diplomátika no konsulár no sede partidu polítiku.
- Bandu mós atu realiza manifestasaun iha fatin ne’ebé menús husi metru 100 husi portu, aeroportu, instalasaun telekomunikasaun, sentrál ba produsaun enerjia elétrika, depózitu no fatin armazenamentu bee nian, komustivel no materiál inflamavel.
“Sira-nia pedidu manifestasaun hahú dia 16 Marsu 2026. Tanba ne’e mak Komandu Munisípiu Dili mantein orden Komandu, katak la autoriza para sira halo manifestasaun iha fatin públiku,” Komandante Komandu PNTL Munisípiu Dili, tenik.
Kontíudu husi karta ne’ebé sira haruka ne’e, sira halo manifestasaun kona-ba ejizénsia ba rekrutamentu vaga membru PNTL foun, liuliu ba prosesu sira ne’ebé la’o hodi mosu irregularidade
“Ha’u hanesan Komandate Munisípiu Dili no Komandante tátikal, ne’ebé kumpre orientasaun husi Komandante Jerál la autoriza sira atu halo manifestasaun iha espasu públiku,” nia hato’o.
Daudaun fatin ne’ebé manifestante sira atu uza hodi halo manifestasaun ne’e seidauk iha tanba seidauk iha desizaun bainhira sira tuir hamutuk ho Komandu Munisípiu Dili mak foin deside fatin ba sira.
“Ne’e so sira tuur hamutuk hodi deside hamutuk. Too agora seidauk tuur hamutuk,” nia tenik.
Iha sorin seluk, Aplikante ba vaga, António da Costa Guterres, hateten, nu’udar kokorrente ba vaga ne’e nafatin luta iha prosesu rekrutamentu ne’e koletivu tanba la’ós na’in-ida mesak, maibe ikus mai barak mak sai vítima, povu baibain nia oan la tama lista, maibé PNTL nia oan mak nakonu iha lista ne’ebé komisaun fo sai ona.
“Ami-nia luta ida-ne’e la signifika sai manán na’in, maibé ami nia luta ida-ne’e hakarak sai PNTL, ami hakarak buat ne’ebé loos no tenke justu. Tanba iha ne’ebá sira kontra ona diploma ministeriál ne’ebé fó dalan ba rekrutamentu ne’e. PDHJ mos halo fiskalizasaun mosu sistema familiarizmu no nepotizmu, entaun ho ida-ne’e ami rejista, ami la gosta injustisa, ami hakarak liu PNTL ne’e tenki justu ho lolos para atu servi rai ida ne’e,” nia afirma.
Nune’e mos, Portavós ba Aplikante vaga PNTL, Tito Orleans, dehan Konsellu Ministru nia desizaun suspende durante loron 20, ne’e termina ona, tanba ne’e mak ohin aplikante ba vaga halo asaun.
“Maibé tanba saida mak sira lakohi fó sai, maibé komisaun supervizaun indentifika na’in-71 Polisia nia oan no na’in 72 veteranus nian oan, sera que Polisia nia oan, subriñu, nia família iha hotu laran, maibé sira la halo investigasaun,” nia katak.
Nune’e, aplikante ba vaga PNTL husu atu anula totál. Molok halo asaun pasífika ne’e hato’o mós karta ba Autoridade PNTL hodi asegura seguransa nomós karta ba Reitór UNTL hodi husu uza espasu ba asaun.
“Ami-nia asaun ne’e durante fulan-ida, ami sei halo enkontru ho reitór para fó espasu ida-ne’e. Aban ami sei kontinua no sei konsentra masa 10.000-resin,” nia afirma.
Jornalista : Natalino Costa
Editora : Julia Chatarina




