BOBONARU,15 Abríl 2026 (TATOLI)– Ministériu Obras Públika (MOP) Diresaun Jerál Habitasaun no Urbanizmu, Kuarta ne’e realiza aktividade sosializasaun kona-ba lei rejime jurídiku Edifikasaun no Urbanizasaun inklui prosedimentu lisensa konstrusaun.
Sosializasaun kona-ba Dekretu-Lei Nú. 9/2022, loron 24 fulan Fevereiru, ne’ebé regula rejime jurídiku Edifikasaun no Urbanizasaun inklui prosedimentu lisensa konstrusaun ne’e hala’o ba Autoridade Munisípiu, lider komunitáriu no setór privadu sira iha Munisípiu Bobonaru.
Diretór Jerál Habitasaun no Urbanizmu, Agustino de Deus, hatete katak sosializasaun ne’e importante atu fó kompriensaun ba komunidade kona-ba regulamentu foun ida ne’ebé prepara desde tinan 2016 no foin aprova no publika iha tinan 2022.
Notísia Relevante:Governu lansa projetu PUSO atu ordena espasu sidade Maliana
“Ohin ami mai halo sosializasaun iha ne’e, no tanba saida mak ami presiza halo sosializasaun, tanba iha tinan 2022, governu da-ualu nia tempu, lei ida ne’e prepara kleur ona, husi 2016 mai to’o 2022 no iha VIII governu halo aprovasaun no publikasaun iha Jornál da Repúblika, maibé tempu la to’o iha VIII governu atu diresaun jerál ida ne’e labele halo sosializasaun tanba tranzisaun ba governasaun no tempu VIII governu tama eleisaun la konsege halo sosializasaun, foin ita mai mak halo sosializasaun,” nia hateten iha salaun Maria-Tapo, Maliana.
Agustino afirma dekretu Lei ne’e mós define katak ema hotu ne’ebé hakarak halo konstrusaun tenke hetan lisensa uluk. Prosesu lisensa inklui verifikasaun estatutu rai, preparasaun dezeñu no aprovasaun dokumentu tekniku sira.
Alénde ne’e, governu liu husi Obras Públika prontu ajuda família sira ne’ebé laiha kapasidade atu prepara dezeñu, ho fornese modelu uma tuir padraun.
Nia dehan benefísiu husi lisensa ne’e maka garante legalidade konstrusaun, evita problema iha futuru no asegura utilizasaun edifísiu tuir funsaun ne’ebé aprova.
Notísia Relevante:Irrigasaun Maliana II la funsiona, Natar Soso nakonu ho fatuk no rai-henek
Agustino esplika katak durante tinan 2002 to’o 2022, konstrusaun sira iha Timor-Leste barak mak halo la tuir planu ne’ebé loos, ne’ebé lori impaktu negativu ba dezenvolvimentu, hanesan iha Dili, bainhira alargamentu estrada afeta uma no negosiu komunidade nian.
Tuir nia, situasaun hanesan uma sira ne’ebé harii besik liu estrada, ka konstrusaun la tuir distánsia seguransa, bele lori risku boot ba komunidade, inklui risku ba vida.
“Lei ida ne’e atu prevene risku sira ne’e no orienta komunidade atu harii uma ho di’ak, tuir planu no distánsia ne’ebé determina,” nia dehan
Diretór Jerál ne’e esklarese katak ema ne’ebé viola regulamentu sei hasoru sansaun, ho multa husi $100 to’o $15,000, tuir artigu sira iha lei refere.
Nia dehan aplikasaun dekretu lei ne’e sei la’o ho di’ak liu tan tanba Munisípiu Bobanaru iha ona Planu Munisipál Odenamentu Teritoriu PMOT Planu Uzo de Solu Urbanu (PUSO) implementa iha futuru.
“Ami hein katak husi sosializasaun ida ne’e, Autoridade Munisípiu, xefe suku no komunidade sira bele kompriende no hahú aplika regulamentu foun ne’e ho di’ak, atu kria ambiente urbanu ne’ebé organizadu, seguru no sustentável iha Munisípiu Bobonaru,” nia dehan.
Parte seluk, Prezidente Autoridade Munisípiu Bobonaru, Paulo Moniz Maia, konsidera dekretu lei ne’e importante tebes atu ajuda hadi’a sidade iha Munisípiu sai organizadu. “Atu nune’e ita bele la’o tuir regras, uma fatin ne’ebé merese halo uma,” nia deklara.
Jornalista : Sergio da Cruz
Editora : Armandina Moniz




