iklan

OEKUSI

MSSI lansa ‘Rejistu Sosiál Úniku’ ba munisípiu tolu iha Oekusi

MSSI lansa ‘Rejistu Sosiál Úniku’ ba munisípiu tolu iha Oekusi

Governu liuhusi MSSI, kinta ne’e, halo lansamentu kona-ba rejistu sosiál úniku kada uma-kain ba munisípiu Kovalima, Ermera no RAEOA iha Oekusi. Imajen TATOLI/Abílio Elo Nini

OEKUSI, 30 Abríl 2026 (TATOLI) – Governu liuhusi Ministériu Solidariedade Sosiál no Inkluzaun (MSSI), kinta ne’e, halo lansamentu kona-ba Rejistu Sosiál Úniku kada uma-kain ba munisípiu Kovalima, Ermera no Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA) iha Oekusi.

“Governu Timor-Leste liuhusi Ministériu Solidariedade Sosiál no Inkluzaun (MSSI), iha kolaborasaun ho Institutu Nasionál Estatístika Timor-Leste (INETL) no Programa Alimentar Mundiál (WFP), lansa ofisialmente implementasaun Rejistu Sosiál Úniku hafoin remata formasaun ba enumeradór sira ne’ebé la’o durante loron 07, hahú husi 23 to’o 30 Abríl 2026,” Ministra MSSI, Verónica Das Dores liuhusi konferénsia imprensa hala’o iha salaun igreja Numbei, ohin.

Governu liuhusi MSSI, kinta ne’e, halo lansamentu kona-ba rejistu sosiál úniku kada uma-kain ba munisípiu Kovalima, Ermera no RAEOA iha Oekusi. Imajen TATOLI/Abílio Elo Nini

Governante ne’e afirma, formasaun ne’ebé realiza ona, prepara enumeradór ho kapasidade téknika no koñesimentu atu bele rekolla dadus iha terrenu ho padraun ne’ebé aas, inklui metodolojia rekolla dadus, étika profisionál no utilizasaun instrumentu apropriadu.

“Enumeradór sira sei dezempeña papél importante iha prosesu identifikasaun no atualizasaun informasaun kona-ba kada uma-kain iha komunidade sira,” Governante ne’e hateten.

Notísia relevante:Sistema Seguransa Sosiál Timor-Leste úniku no garante nu’udar Direitu Fundamentál

Ministra MSSI ne’e, esplika, lansamentu Rejistu Sosiál Úniku ne’e foka iha munisípiu Kovalima, Ermera no Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA), hanesan faze inisiál atu implementa sistema ida-ne’e.

Governu liuhusi MSSI, kinta ne’e, halo lansamentu kona-ba rejistu sosiál úniku kada uma-kain ba munisípiu Kovalima, Ermera no RAEOA iha Oekusi. Imajen TATOLI/Abílio Elo Nini

“Lansamentu ba Rejistu Sosiál Úniku ne’e ita halo iha loron ohin, 30 Abríl 2026, Rejistu Sosiál ba kada uma-kain sei hahú ofisialmente iha loron 4 fulan Maiu 2026 no sei la’o durante périodu fulan ida,” nia tenik.

Governante ne’e konfirma katak objetivu prinsipál husi inisiativa ida-ne’e mak atu rekolla no atualiza dadus loloos husi kada uma-kain, hodi garante katak informasaun kona-ba kondisaun moris família sira reflete realidade iha terrenu neʼebé kredível.

Dadus ne’ebé hetan sei uza atu determina elezibilidade benefisiáriu neʼebé asesu ba programa Governu (MSSI) liuhosi métodu Proxy Means Testing (PMT). Aleinde ne’e, liuhusi Rejistu Sosiál Úniku ida-ne’e, Governu liuhusi Ministériu Solidariedade Sosiál no Inkluzaun sei atribui ka fó Kartaun Sosiál Úniku ka ID Sosiál Úniku ba uma hotu-hotu iha munisípiu Kovalima, Ermera no RAEOA.

Governu liuhusi MSSI, kinta ne’e, halo lansamentu kona-ba rejistu sosiál úniku kada uma-kain ba munisípiu Kovalima, Ermera no RAEOA iha Oekusi. Imajen TATOLI/Abílio Elo Nini

Tuir Ministra Verónica katak liuhusi aplikasaun métodu ida-ne’e, Governu bele identifika família sira ne’ebé mak iha kategoria vulneravel no atribui kartaun benefisiáriu ho forma ne’ebé transparente, justa no bazeia ba evidénsia, “ida-ne’e importante atu asegura katak apoiu sosiál to’o ba sira ne’ebé presiza tebes”.

Notísia relevante:MSSI aloka rihun $110 ba programa apoiu sosiál

Nia hateten, implementasaun Rejistu Sosiál Úniku iha munisipíu tolu, Kovalima, Ermera no RAEOA, ne’e konsidera hanesan etapa pilotu ida, ne’ebé sei fó esperiénsia importante atu espande sistema ida-ne’e ba munisípiu seluk iha futuru.

Dadus ne’ebé rekolla liuhusi Rejistu Sosiál Úniku ne’e sei uza diretamente atu apoia implementasaun programa Bolsa da Mãe Saúde Nutrisaun Inan no Oan (BdMK SANUTRIO), ne’ebé foka ba hadi’a nutrisaun no saúde ba inan isin-rua, inan fó-susu no labarik sira to’o tinan-tolune’ebé mai husi família vulneravel.

Governu liuhusi MSSI, kinta ne’e, halo lansamentu kona-ba rejistu sosiál úniku kada uma-kain ba munisípiu Kovalima, Ermera no RAEOA iha Oekusi. Imajen TATOLI/Abílio Elo Nini

“Implementasaun programa ida-ne’e sei adapta tuir taxa stunting neʼebé iha, iha área sira referida, atu garante intervensaun neʼebé efetivu, produtivu no progresivu hodi kombate má-nutrisaun no ra’es-badak ka stunting,” nia hateten.

Tanba ne’e, atu garante implementasaun neʼebé efisiente, sei mobiliza enumeradór sira ho totál 526 no supervizór sira ho totál 62 iha área sira referida.

Nune’e, distribuisaun ekipa mak hanesan, munisípiu Ermera  enumeradór sira hamutuk na’in-239 no supervizór sira na’in-28, iha munisípiu Kovalima, enumeradór hamutuk na’in-128 no supervizór na’in-16, iha RAEOA enumeradór hamutuk na’in-159 no supervisór na’in-18.

“Mobilizasaun rekursu umanu ida-ne’e reflete eskala no importánsia husi operasaun Rejistu Sosiál Úniku iha terrenu. Rejistu Sosiál Úniku sei sai hanesan instrumentu estratéjiku ida atu adia identifikasaun benefisiáriu sira, garante distribuisaun apoiu sosiál neʼebé justa no efisiente, apoia planeamentu no monitorizasaun polítika públika, aumenta transparénsia no akontabilidade iha utilizasaun rekursu públiku,” nia hateten.

Notísia relevante:MSSI asina akordu kooperasaun ho ISS hodi apoiu ema vulneravel

Entretantu, totál orsamentu ne’ebé uza ba preparasaun to’o ba implementasaun Rejistu Sosiál Úniku ne’e mai husi ADB ho totál $ 235,000.00. Husi orsamentu referidu ADB apoia liuhusi WFP hamutuk ho orsamentu husi Ministériu Solidariedade Sosiál no Inkluzaun (MSSI) ho totál $ 323,217.00.

“Nune’e totál orsamentu ba implementasaun Rejistu Sosiál Úniku hamutuk $ 558,217.00,” nia informa.

Partisipa ativa iha prosesu rekolla dadus

Ministra MSSI Veronika Das Dores, apela atu rejistu  Sosiál Úniku ne’e atu bele la’o ho di’ak no susesu, Governu konvida komunidade hotu iha munisipíu Kovalima, Ermera no RAEOA atu partisipa ativamente iha prosesu rekolla dadus, liuhusi kolabora ho enumeradór sira hodi fornese informasaun neʼebé loos no kompletu.

Governu liuhusi MSSI, kinta ne’e, halo lansamentu kona-ba rejistu sosiál úniku kada uma-kain ba munisípiu Kovalima, Ermera no RAEOA iha Oekusi. Imajen TATOLI/Abílio Elo Nini

“Partisipasaun ativa husi komunidade mak xave atu garante katak dadus ne’ebé rekolla reflete kondisaun reál uma-kain sira,” Governante ne’e apela.

Ba enumeradór no supervizór sira, Governu énfatiza atu hala’o kna’ar ho profesionalizmu, integridade no respeitu ba dignidade no privasidade komunidade sira-nian.

“Ikusliu, Governu reafirma nia kompromisu atu kontinua dezenvolve sistema protesaun sosiál neʼebé inkluzivu, hodi la husik ema ida iha kotuk, no atu uza dadus sira-ne’e hanesan baze prinsipál ba desizaun polítika Governu nian, hodi hadi’a kualidade moris povu Timor-Leste, liliu ba grupu ka família vulneravel sira,” nia hateten.

Ho nune’e, Governu liuhusi kolaborasaun entre Ministériu Solidariedade Sosiál no Inkluzaun (MSSI), Ministériu Finansa (MF) liuhusi Institutu Nasionál Estatístika Timor-Leste (INETL) no reforsa husi autoridade munisipíu no suku hamutuk ho ADB no Programa Alimentár Mundiál (WFP), ofisiálmente, halo lansamentu ba Rejistu Sosiál Úniku.

Jornalista: Abílio Elo Nini

Editór: Rafael Ximenes de A. Belo

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!