DILI, 28 Abríl 2026 (TATOLI)–Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Dili (TJPID), iha loron 05 Marsu 2026 hasai notifikasaun hodi sita ka husu Luciano Romano Valentim Conceição ‘Timor Maubere’ atu hatán ba keixa ne’ebé autór livru “Saya Mati untuk kemerdekaan”, Sergio Paulo Dias Quintas, durante loron-30 nia laran.
Rekerente ka autór livru Sergio Quintas hato’o keixa ho Prosesu Sivíl hasoru Reu Luciano Romano Valentim Conceição ‘Timor Maubere’ ba Tribunál tanba konsidera hanaran liurai Viríssimo Dias Quintas ho liafuan traidór, nune’e Tribunál rejista prosesu ne’e ho NUC 0081/ 26.CVTDD.
Nune’e, fó prazu atu parte Reu fó resposta durante loron-30 nia laran no karik lae Tribunál omologa prosesu hodi haruka Reu Timor Maubere selu indenizasaun sivíl ho valór $27.000 ba naran di’ak.
“Kazu ne’ebé señor Defensór Públiku Señor Sergio Dias Quintas, traidór Virissímo Dias Quintas, nia oan mane autór ba livru ida-ne’e keixa kontra ha’u, husu indenizasaun ganti rugi nama baik ho osan $27.000 ka ho karau hamutuk 27,” Luciano Romano hateten ba Jornalista sira liuhusi konferénsia imprensa ne’ebé halo iha sede Jerasaun Patriota, Farol, Tersa ne’e.
Notísia relevante : MAKLN deside halakon direitu Pensaun Mártir ba Saudozo Verissimo Dias Quintas
Nia dehan, prosesu ne’e la’o ona no nia sei liuhusi nia Advogdu Pedro Aparício ho tan José Ramos hodi hatan ba situasaun Tribunál nian.
“Prosesu la’o hela, agora komu tama ona iha prosesu judisiáriu, ha’u labele komentáriu tan, ne’e kompeténsia justisa nian, husik buat ne’e la’o,” nia akresenta.
Timor Maubere konfirma katak nia simu notifikasauun husi Tribunál iha Marsu 2026 no Tribunál husu atu hatán ba notifikasaun durante loron-30 nia laran.
Timor Maubere esplika, autór Sergio Quintas hato’o keixa ba Tribunál hasoru nia tanba la satisfaz ho deklarasaun, ne’ebé hateten Liurai Viríssimo hanesan traidór.
“Keixa fundamentál ne’ebé Doutór Sergio Quintas kontra ha’u tanba ha’u fó gelar (títulu) ida ba nia aman Viríssimo Dias Quintas nu’udar traidór puru (penghianat murni) ne’e tanba trai rezisténsia FALINTIL – FALINTIL mai hamutuk ho Indonézia tesi tan dala-ida, mas dala-ida tan ida-ne’e kestaun judisiáriu ha’u labele fó komentáriu,” nia katak.
Timor Maubere hatutan, prosesu ne’e tanba la’o iha dalan klaran, suku neen ne’ebé sai ofendidu ba livru ne’ebé Autór Sergio Quintas “Saya mati untuk kemerdekaan” nia pai ne’e traidór no nakfilak istória. Tanba ne’e, nia mós submete keixa ba iha Ministériu Públiku (MP).
Nia dehan, partikularmente kazu krime ne’ebé parte família suku neen aprezenta iha loron 11 Marsu iha MP seidauk konsidera.
“Maibé prosesu ne’e la’o ona no ha’u hanoin kestaun aprosimasaun ne’e mós laiha, maibé problema ida-ne’e kestaun nasionál, estaun lia-loos husik buat ne’e la’o ba. Maibé entre ami sira ne’e ho señor Sergio Dias Quintas laiha buat seluk haree husi família tradisaun kultura ne’e labele hasai,” nia katak.
To’o agora MP seidauk notifika keixa ne’ebé família aprezenta no semana kotuk Señor Chaves ba atualiza maibé to’o agora seidauk hetan númeru NUC.
“Parese semana oin ami sei ba check maibé kazu la para to’o iha ha’u nia-alin iha ne’e ko’alia nia mae, ne’e prosesu sivíl,” nia hato’o.
Timor Maubere mós sei hato’o keixa ba Tribunál kontra Sergio Quintas liga ho nia livru ne’ebé Data “Mati untuk kemerdekaan”, ne’ebé iha pájina ida temi husi Mehara ne’ebé nauk nia aman nia istória ne’e mós sei hatama tan kazu iha ne’ebá.
“Inklui iha livru ne’e duun katak família sira husi Suku Lore ne’ebé nia oan mane boot labele to’o iha ne’e, nia aman Sergio falsifika nia istória ne’ebé rende ho kilat ho rádiu ne’ebé ida-ne’e mós sei hatan Tribunál. Ha’u-nia Aldeia Ira-Ara ne’ebé Señor Sergio hakerek iha livru laran dehan ha’u maun alin ne’ebé 20 mai rende iha 81 ami sei lori hotu ba Tribunál. Ami hakarak la’o tuir prosesu, neneik laiha problema husik idaidak la’o tuir nia fatin,” nia katak.
Iha fatin hanesan, Reprezentante husi Família Masakre Muapitine, Arlindo da Costa, hateten, husi Família Masakre Muapitine nia pergunta ida de’it tanba livru ne’e soke fuan oituan tanba nia títulu.
“Perante iha facebook, ha’u ho nia alin José Quintas ha’u inbox direta livru ida inklui mós it- boot nia aman oho ema na’in-lima ne’e iha ga lae, tan de’it nia aman la’ós oho ema na’in-lima de’it, entaun nia tenta ameasa ha’u dehan katak alin kuidadu ho ita-boot nia liafuan, ita-boot tempu ruma sei hatan ba liafuan ne’ebé ita-boot ko’alia, ha’u dehan ha’u prontu,” nia haktuir.
Bainhira livru ne’e sai iha inísiu, liuhusi konferénsia imprensa iha jerasaun patriota, ejize katak livru ne’e hasai tiha husi merkadu. Tanba iha livru ne’ebé hakarek la bazeia ba istória luta Muapitine maibé kontradiz.
“Retira livru ida mak ita ko’alia kuandu la rekruta livre ne’e ami família laiha tan espasu aprosimasaun. Ami sei kontinua ida-ne’e,” nia katak.
Arlindo da Costa dehan, livru ida-ne’e mak to’o Tribunál di’ak liu Tribunál mak hola desizaun justisa loloos.
“Karik afavór ba ami ka afavór ba sé de’it, konsekuénsia sé de’it ami prontu, ami prontu atu simu. Husu ba Ministeriu Públiku no Tribunál atu aselera prosesu keixa ne’ebé parte suku neen halo,” nia hato’o.
Jornalista : Natalino Costa
Editora : Julia Chatarina




