DILI, 02 Juñu 2026 (TATOLI)—Ministra Edukasaun (ME), Dulce de Jesus Soares, hala’o sorumutu ho Minister of Post and Telecommunications Kamboja, Chea Vandeth, Tersa ne’e, diskute asuntu kooperasaun ne’ebé foka liubá estatéjia atu dijitaliza edukasaun iha Timor-Leste.
Chea Vandeth dehan nia parte informa ona ba Ministériu Edukasaun kona-ba plataforma Verify.gov.tl, ne’ebé horiseik Ministériu Transporte Komunikasaun Timor-Leste lansa ona.
“Ohin mai vizita Ministériu Edukasaun atu diskute karik posibilidade atu esplora plataforma referida iha Timor-Leste liuliu área edukasaun,” nia dehan ba jornalista sira, iha sala VIP ME, Vila-Verde.
Nia hatutan plataforma ida-ne’e útil tebes atu garante ema idaidak nia dokumentu hotu-hotu orijinál ka auténtiku.
Iha biban hanesan, Ministra Edukasaun, Dulce de Jesus Soares, fortitika katak Ministru Kamboja relata ba nia atu esplora plataforma Verify.gov.tl iha Ministériu Edukasaun oinsá atu proteje dokumentu ME nian, liuliu diploma estudante sira-nian.
“Se plataforma ne’e ita utiliza, ita-nia estudante sira atu asesu ba edukasaun iha nasaun seluk, sira la presiza mai legaliza sira-nia sertifikadu iha ME hanesan ita-nia pratika baibain, maibé bele uza de’it plataforma ida-ne’e,” nia subliña.
Governante ne’e hatutan, plataforma ne’e hetan rekoñesimentu mundiál no mós aplika oan iha nasaun sira hanesan Bangaldes, India, Filipina, Malázia inklui Timor-Leste.
“Karik nasaun seluk ne’ebé la uza plataforma ne’e, bele liuhusi ita-nia embaixada sira atu informa ba nasaun sira-ne’e, nune’e bainhira ita-nia estudante sira imprime husi plataforma ne’e bele hetan rekoñesimentu, la presiza mai halo legalizasaun fizikamente iha-ne’e,” nia esplika.
Tuir nia katak bainhira kooperasaun ne’e mak aplika duni plataforma ida-ne’e iha setór edukasaun, ida-ne’e sei sai avansadu iha setór edukasaun no fasilita tebes nesesidade estudante timoroan iha rai-li’ur.
“Daudaun ita haree estudante timoroan halo estudu iha nasaun barak, ita lakohi prejudika sira maibé ita hakarak fasilita sira hodi asesu ba dokumentu ho fásil liu,” Ministra Dulce tenik.
Tanba Timor-Leste ho Kamboja halo ona kooperasaun forte iha edukasaun, liu-liu hafoin asina MoU iha Abril 2024 iha Phnom Penh, nune’e destaka pontu prisinpál tolu. Ida mak Transformasaun dijitál ne’ebé foku boot ida mak lori TIK ba eskola. Ezemplu konkretu mak dijitalizasaun diploma ho QR code. Ida-ne’e ajuda kombate diploma falsa no fasilita verifikasaun online bainhira estudante buka servisu ka kontinua eskola iha rai-li’ur.
Rua mak Ensinu Superiór & Rekursu Umanu: MoU 2024 ne’e loke dalan ba interkámbiu dosente, bolsa estudu no peskiza konjunta. Kamboja iha esperiénsia di’ak ho formasaun tékniku vokasional, ne’ebé Timor-Leste bele aproveita.
Tolu mak Rekoñesimentu Internasionál: Liuhusi kompetisaun hanesan Teach Me Award, estudante Timor-Leste hetan ona espasu. Apoiu husi Ministru Ambiente Kamboja hatudu katak kooperasaun ne’e la’ós de’it Governu ho Governu, maibé mós envolve setór oioin.
Kamboja konsege halo reforma edukasaun dijitál lalais iha tinan sanulu (10) ikus ne’e. Timor-Leste bele aprende husi sira-nia modelu “New Generation School” no sistema EMIS hodi aselera rasik nia transformasaun dijitál iha eskola.
Jornalista: Osória Marques
Editór: Xisto Freitas da Piedade
