DILI, 25 Maiu 2024 (TATOLI)–Kandidatu Embaixadór Estadu Unidu Amérika (EUA) mai Timor-Leste, Mark L. Garber, ne’ebé hein hela nomeasaun ofisiál husi Prezidente Donald Trump, hasoru malu ho Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta, hodi hato’o ninia vizaun no proposta sira kona-ba hametin relasaun bilaterál entre nasaun rua hodi dezenvolve setór agrikultura.
”Iha momentu ne’ebé ha’u mai vizita Timor-Leste, ha’u hakarak mai hasoru Prezidente hodi hato’o proposta balun kona-ba relasaun entre nasaun rua ne’e. Ami foin halo konversa ida-ne’ebé di’ak tebes hodi diskute kestaun oioin ne’ebé bele ajuda hodi promove relasaun ne’e sai di’ak liután,” Mark hateten ba jornalista sira iha Palásiu Prezidensiál Nicolau Lobato, Bairru Pite, ohin.
Nia hatutan, maske seidauk simu pose ofisiál husi Prezidente Donald Trump, maibé nia fiar-an katak sei sai Embaixadór EUA iha Timor-Leste.
”Ha’u-nia ajenda hodi enkontru ho prezidente mak ha’u hakarak atu halo relasaun ne’ebé di’ak-liu entre Estadu Timor ho Estadu Unidu. Ha’u mak kandidatu ida atu sai Embaixadór Estadu Unidu nian ba Timor-Leste, maibé ha’u sei hein hela nomeasaun husi Prezidente Trump,” Mark hateten ba jornalista sira iha Palásiu Prezidensiál Nicolau Lobato, Bairru Pite, ohin.
Iha enkontru ne’e, kestaun prinsipál ne’ebé sai diskusaun mak kona-ba fasilitasaun viza ba sidadaun timoroan no promosaun investimentu iha setór estratéjiku sira.
”Buat ida-ne’ebé ha’u diskute ho prezidente mak hanesan embaixadór, ha’u hakarak hodi halo timoroan sira bele fasil hodi hetan viza hodi bele halo viajen ba Estadu Unidu. Momentu agora, bainhira timoroan sira atu hetan viza, tenke halo viajen ba Jakarta hodi bele aplika iha ne’ebá. Maibé, nu’udar embaixadór, ha’u hakarak muda ninia administrasun ida-ne’e atu nune’e fasil bele halo entrevista iha Embaixada iha Dili de’it. Ha’u sente ida-ne’e fasil liu ba ema timoroan sira hodi bele vizita Estadu Unidu,” nia dehan.
Aleinde ne’e, parte rua ne’e mós diskute kona-ba, oinsá bele lori investór husi rai-li’ur mai hodi halo dezenvolvimentu no kandidatu embaixadór ne’e mós hatudu interese boot hodi lori investimentu husi EUA mai Timor-Leste liuliu iha setór agrikultura no turizmu.
”Ami mós diskute kona-ba oinsá bele lori investór sira mai hodi bele dezenvolve nasaun Timor-Leste. Ha’u fiar katak Timor-Leste bele sai hanesan ‘breadbasket’ (sentru produsaun ai-han) hodi bele importa ai-han, sudeste aziátiku. Tanba, ha’u mós interese atu dezenvolve agrikultura iha Timor,” nia dehan.
Iha parte turizmu, nia foti ezemplu illa Bali nian hodi kompara ho poténsia ne’ebé Timor-Leste iha. Nia iha planu atu konvense investór amerikana sira hodi harii ‘resort’ sira-ne’ebé bele dada turista estranjeiru sira, tanba Timor-Leste iha natureza ne’ebé furak no povu ne’ebé simu ema ho di’ak.
”Lori tempu naruk, ha’u observa katak Timor-Leste bele sai mós fatin destinasaun ba turista sira hanesan mós iha Bali. Ha’u iha vizaun katak, ha’u hakarak lori investór sira husi Estadu Unidu hodi mai investe iha área turizmu ne’ebé bele halo Timor sai famozu. Tanba ha’u gosta atu bele haree Timor bele prosperu, no imi iha nasaun ida-ne’ebé maske kiik, maibé nasaun ne’e furak no iha poténsia barak,” nia informa
Iha fatin hanesan, nia mós hato’o ninia apresiasaun ba lideransa Prezidente Ramos-Horta, ne’ebé nia konsidera nu’udar figura xave ne’ebé lori hela Timor-Leste ba dalan ne’ebé loos.
“Prezidente Ramos-Horta mós fó korajen no espera katak prosesu nomeasaun ne’e la’o ho lalais, atu nune’e ha’u bele mai servisu iha ne’e hodi ajuda povu no nasaun ne’e prosperu liután,” nia dehan.
Maske nune’e, kandidatu embaixadór ne’e hateten katak nia sei hein hela konfirmasaun no nomeasaun formál husi White House atu bele ezekuta programa sira-ne’ebé nia planeia ona.
Jornalista : Hortêncio Sanchez
Editór : Cancio Ximenes
