DILI, 03 Jullu 2026 (TATOLI)—Koordenadora Balkaun Úniku Munisípiu Ermera, Ivónia Lemos de Araújo Martins, informa Fulan-Abríl to’o Juñu tinan ne’e, atende ema hamutuk 1.412, hafoin inaugura iha Marsu liubá.
“Balkaun úniku ne’e foin halo inagurasaun iha 25 Marsu 2026, nune’e atendimentu efetivu ne’e hahú iha Abríl nia laran. Entaun hahú husi Abríl to’o Juñu atende ona ba rejistu kriminál nian ne’e ba ema 423, no BI atende ona 989. Husi númeru rua ne’e hahú atende husi Abríl mai to’o Juñu nian, fulan tuirmai nian seidauk,” nia dehan ba TATOLI iha nia kna’ar fatin, Ermera, Kinta (02/07/2026).
Hosi númeru 1.412 ne’e inklui ona ho sidadaun sira-ne’ebé renova no lakon Billete Identidade no rejistu kriminál.
Nia dehan iha Balkaun Úniku ne’e halo atendimentu prioridade ba ema sira-ne’ebé seidauk iha BI. Nune’e mós ba ema sira ne’ebé mak BI mate ona ona hakarak atu renova fali.
Kritéria ba ema-ne’ebé atu prosesa ka halo foun, sira presiza lori kartaun RDTL orijinál no foto kópia tahan ida, idade 17 ba leten ona tenke lori mós foto kópia kartaun eleitorál tahan ida no foto koloridu 3×4 ne’e tahan rua. Ba BI la presiza tinan 17 mak foin halo maibé bainhira nia tama ona ba tinan 12 nia bele halo ona BI. Entaun ba sira-ne’ebé mak seidauk iha kartaun eleitorál sira bele lori de’it RDTL orijinál no foto kópia tahan ida no foto 3×4 ne’e tahan rua.
Enkuantu, kritéria ba ida-ne’ebé halo foun, renova no halo lakon ne’e la hanesan. Ida-ne’ebé mak atu halo foun, ba sira-ne’ebé mak renova presiza lori kartaun BI ne’ebé mate ona no lori eleitorál foto kópia tahan ida lori ho sira -nia sertidaun RDTL para halo konfirmasaun filafali, hodi deteta hetan antes fó-sai.
Ivónia esplika, ba sira-ne’ebé renova la presiza lori foto, kona-ba sira-ne’ebé lakon lori nafatin sertidaun RDTL no BI ne’ebé lakon nia foto kópia karik iha, nune’e mós sira tenke hasai deklarasaun iha husi suku no lori ba asina husi Komandante PNTL, para hatudu katak sira-nia BI ne’e lakon duni.
Hosi atendimentu ne’e, nia tenik, enfrenta dezafiu oioin. “Dezafiu ne’ebé ami hasoru iha ne’e mak bainhira eletrisidade mate. Tanba bainhira mate, halo komunidade ne’ebé forma barak no naruk tiha, ita labele halo atendimentu. Bainhira eletrisidade falla, liña internet mós la’o di’ak, entaun prosesu atendimentu tenke estende fali ba loron aban,” nia dehan.
Nia fó ezemplu, sira mai iha loron-Kuarta, iha Kinta fali mak sira bele mai kontinua fali halo atendimentu. Problema seluk mak hanesan bainhira ahi lakan hela, maibé liña internet mak falla entaun prosesu atendimentu sira paradu.
“Situasaun ne’e halo komunidade ne’ebé hela dook, gasta ona tempu mai, dalaruma labele prosesu sira-nia dokumentu. Ami hanoin maka’as liu mak komunidade ne’ebé hela dook, tanba sira gasta tempu to’o mai dalaruma sira labele prosesu sira-nia dokumentu ida tanba liña internet ne’ebé labele suporta. Ida-ne’e ami hanoin dezafiu,” Ivónia haktuir.
Tuir nia, iha-ne’e simu ema limita, kada loron atende de’it ema 50, maibé na’in-sanulu (10) ba ema ho kondisaun espesiál.
Kona-ba estoke blanku, nia tenik,estoke kartaun ne’ebé iha-ne’e sei barak no preparadu, hodi garante atendimentu ba sidadaun sira ne’ebé presiza.
“Ita-nia atendimentu efetivu ba sidadaun semana ida dala lima, entaun sura 100 vezes lima. Nune’e vezes fali ba iha fulan tolu nia laran,” Ivónia esplika.
Nia rekomenda ba Governu presiza hadi’a liña internet nune’e prosesu atendimentu ba públiku nafatin la’o ho di’ak no hetan satisfasaun husi komunidade, tanba komunidade balun ne’e lahatene problema, sira hatene de’it mak tenke prosesa.
Iha fatin hanesan, Imelsia Xavier Soares, nu’udár benefisiáriu preokupa ho atendimentu loron ida ho de’it ema na’in-50 entaun kuandu tarde labele simu no adi’a fali ba aban.
Nia rekomenda ba Governu, iha Munisípiu Ermera ne’e iha postu hira kedas, kuandu halo sistema hanesan ne’e di’akliu bá-oin ne’e simu ema tuir postu de’it, nune’e bele efisiente.
Jornalista: Osória Marques
Editór: Xisto Freitas da Piedade
