DÍLI, 17 Jullu 2026 (TATOLI) – Governu, liuhosi Sekretaria Estadu Komunikasaun Sosiál (SEKOMS), hamutuk ho autoridade lokál no Telkomsel, ohin, lansa Programa Suku Dijitál iha Suku Bemori, Postu Administrativu Nain Feto, Munisípiu Díli.
Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál, Expedito Dias Ximenes, iha ninia diskursu hateten objetivu prinsipál husi programa ne’e mak atu fasilita komunidade asesu ba informasaun kredível kona-ba programa governamentál no atividade sira iha suku, hodi hakbesik governu ba povu liuhosi transformasaun sistema komunikasaun. Programa ne’e mós foka atu hadi’a asesu ba informasaun no moderniza servisu públiku iha nível baze.
“Liuhosi plataforma ne’e, Governu hakarak promove transparénsia, promove potensia lokál, no hadi’ak atendimentu públiku to’o nivel suku no fó sai informasaun kona-ba potensia lokál, kultura, no dezenvolvimentu suku nia ba komunidade sira,” hateten SEKOMS Expedito Dias Ximenes ba jornalista sira iha Suku Bemori, ohin.
Expedito agradese ba Xefe Suku Bemori tanba nia inisiativa hodi submete proposta ba SEKOMS, ne’ebé ikusmai lori ba realizasaun lansamentu Plataforma Suku Dijitál.
“Agradese ba Xefe Suku Bemori nia esforsu tomak hodi bele realiza Programa Suku Dijitál iha Suku Bemori hodi fasilita komunidade fasil atu hetan informasaun atualizada ne’ebé kredível husi Governu lokál, nasionál, internasionál, inklui husi suku laran,” dehan Expedito.
Nia esplika katak programa ne’e kontinuasan politika governu nian atu fó atensaun ba dezenvolvimentu suku. Programa ne’e uluk iha Oitavu Governu ho naran Naroman ba Suku, maibé iha IX Governu Konstitusionál muda ba Suku Dijitál hodi kontinua hatutan informasaun kredível ba populasaun iha Timor-Leste tomak.
Dadaun ne’e Governu liuhosi SEKOMS implementa ona programa Plataforma Suku Dijitál iha suku 25, no iha planu atu implementa iha suku 100 molok IX Governu Konstitusionál remata mandatu iha 2028.
Xefe Suku Bemori, Francisco Sequeira, agradese ba Governu liuhosi SEKOMS ba apoiu ne’ebé fó ba implementasaun Programa Suku Dijitál no promete sei utiliza plataforma ne’e atu distribui informasaun ba komunidade.
“Marka istória ba ami nia suku tanba liuhosi Plataforma Suku Dijitál ida ne’e bele fasilita komunidade sira iha Bemori atu hetan informasaun liuhosi rede internet ne’ebé lalais.” Dehan Francisco.
Reprezenta komunidade Suku Bemori, Francisco agradese ba SEKOMS ne’ebé fasilita ona suku Bemori ho Plataforma Suku Dijitál.
Komandante PNTL Eskuadra Postu Administrativu Nain Feto, Júlio Maia, konsidera plataforma ne’e importante atu apoia servisu Polísia Komunitária, liuliu iha jestaun baze dadus no monitorizasaun ba movimentu ema estranjeiru sira.
“Hau hanoin ho Plataforma Suku Dijitál ne’e, ami nia Polísia Komunitária no OPS sira ne’ebé destakadu iha Suku Bemori bele uza hodi detekta ema estranjeiru sira ne’ebé tama-sai no bele ajuda hafasil sistema baze dadus di’ak liu tan hodi prevene lalais krime burla ne’ebé akontese iha suku laran no halo atuasaun lalais.”
Júlio Maia mós husu SEKOMS atu envolve membru PNTL sira iha treinamentu Plataforma Suku Dijitál atu bele aumenta kapasidade iha prevensaun no investigasaun krime burla.
Representante Prezidente Munisípiu Díli, Oktávio V. Amaral, Sekretáriu Asuntu Sosiál Munisípiu Díli, hateten programa ne’e importante tebes atu hasa’e asesu komunidade ba informasaun. Nia husu SEKOMS atu kontinua implementa programa ne’e iha suku sira seluk ne’ebé seidauk simu.
“Munisípiu Díli iha postu administrativu lima no suku 30 resin. Tanba ne’e, husu ba Governu liuhosi SEKOMS atu bele implementa Programa Suku Dijitál ida ne’e ba suku sira iha Munisípiu Díli ne’ebé seidauk hetan hodi hafasil asesu ba informasaun kredível husi Governu no entidade seluk, tantu internasionál, nasionál, lokál, inklui informasaun kona-ba atividade sira iha suku laran,” nia hateten.
Iha fatin hanesan, Jestór Familink Telkomsel, Sesaltina Jannet da Rosa, agradese ba SEKOMS tanba hahú implementa dijitalizasaun iha Timor-Leste no afirma Telkomsel prontu atu sai parseiru governu.
“Agradese ba SEKOMS no komunidade sira iha Suku Bemori ne’ebé iha ona hanoin katak ita presiza muda ba dijitalizasaun hodi adapta ba mundu globalizasaun. Ho nune’e, Telkomsel hakarak sai parseiru ba Governu liuhosi SEKOMS hodi implementa Programa Suku Dijitál iha Timor-Leste,” nia konklui.
Lansamentu Programa Suku Dijitál ne’e hetan partisipasaun husi Prezidente TATOLI, I.P., Prezidente RTTL, E.P., Komandante PNTL Postu Administrativu Nain Feto, reprezentante Munisípiu Díli, Telkomsel, komunidade Suku Bemori no konvidadu importante sira seluk.
Iha okaziaun hanesan, Expedito mós entrega sertifikadu ba partisipante sira ne’ebé tuir ona formasaun Plataforma Suku Dijitál iha Suku Bemori.
Jornalista: Camilio de Sousa
Editór: Filomeno Martins





