DILI, 17 Setembru 2024 (TATOLI) – Konferénsia Episkopál Timorense (CET, sigla portugés) agradese entidade hotu-hotu ne’ebé kontribui ba preparasaun ba vizita pastorál no Estadu Papa Francisco nia iha loron 09 to’o 11 Setembru la’o ho susesu.
Agradesimentu sira ne’e mai husi bispu sira dioseze Baucau, Dom Leandro Maria Alves, Arsebispu Arkidioseze Metropolitana Dili, Dom Virgílio Kardeál do Carmo da Silva no dioseze Maliana, Dom Norberto Amaral.
Liuhusi karta ofisiál CET nian, bispu sira hato’o agradesimentu ba Prezidente Repúblika, José Ramos Horta, Primeiru-Ministru, Xanana Gusmão, Komisaun Altu Nivel Preparasaun Vizita Santu Padre nian ho nia komponente sira, Ajénsia Dezenvolvimentu Nasionál no ekipa lojístika, Kontijénsia Pombu Mutin, eskultu no polísia tránzitu, grupu kategoria igreja nian, voluntáriu sira, koru sira, tékniku Eletrisidade Timor-Leste, padre pároku, relijiozu no relijioza sira.
Aleinde ne’e, ministru estraordináriu ba komuñaun sira, brigada saúde no bombeiru sira, artista sira, grupu saneamentu, PAX no Partisipa, Kámara Komérsiu no Industria Timor-Leste, brigada saúde no Cruz Vermelha Timor-Leste, grupu lia-na’in, mídia nasionál no internasionál, Administrasaun no Navegasaun Aérea Timor-Leste, empreza Aero Dili, benfeitór no foinsa’e sira.
“Ksolok ne’ebé ita koko durante loron tolu nia laran mai husi ema uain nia laran-luak no sakrifísiu sukat la’ek. Dadolin ida husi tasi mane hateten la mesak-mesak ita labele, hamutuk ita bele. Tan ne’e, ami bispu sira husi fuan no laran ne’ebé kle’an liu, hakarak hato’o agradesimentu ne’ebé boot tebes”, bispu sira hato’o liafuan iha komunikadu ne’ebé Tatoli asesu.
Dokumentu ne’e más hatutan katak bispu sira orgullu no felisita povu tanba hatudu nia hahalok di’ak, hamnasa-midar, simu ho neon ho laran Saun Pedro nia saseluk hodi akompaña nia vizita to’o rohan.
Eventu loron tolu vizita amu Papa Francisco nian ne’ebé konsideradu moris hela iha periferia, teritoriál no ezistensiál halo timoroan nabilan no naran morin iha mundu nia leet, tanba nia emar sira simples no manifesta fiar ida ne’ebé murak, úniku, kmook naturál no nakonu ho ksolok iha dame nia laran.
Bispu sira hakerek iha karta agradesimentu ne’e hateten prezensa amu Papa nian nu’udar aman fi’ar nian ne’ebé loke pájina foun ida iha istória ne’ebé sei hela ba nafatin iha timoroan hotu nia fuan. Nia liamenos sira fó roman foun ba na’i-ulun sira nasaun no kreda nian, nune’e ba timoroan hotu nu’udar sidadaun no sarani katólika atu hateke ba orizonte foun moris nian nakonu ho otimismu, ksolok no esperansa.
Iha karta agradesimentu ne’e hakerek ho amu Papa nia liafuan murak “Timor-Leste nia rikusoin mak nia ninia povu” sai hanesan liafuan bolu ida ba ukun-na’in sira atu tane aas povu nia dignidade no interese. Basa, uluk nana’in povu mak Maromak nian. Demokrasia hetan nia abut no valór, bainhira ukun-na’in sira hala’o nia knaar nu’udar misaun ida husi Maromak atu tau-matan ba nia povu.
Bispu sira deskreve liután Santu Padre nia liafuan “povu Timor-Leste nu’udar povu ida ne’e simples, oin midar, familiár, nakonu ho ksolok. Timor-Leste ne’e furak, tanba iha labarik ki’ikoan barak, tadan malalek moris nian. Foinsa’e sira ne’ebé barak tebes nu’udar prezente, dom no esperansa kreda nian no nasaun nian”.
Santu Padre fó sentidu foun ba símbolu importante rua kaebauk no belak nia hatudu kbiit aman no laran-kmaus inan-aman nian. Instrumentu rua ne’ebé bispu haree hanesan aman Maromak kbiit nian ukun iha domin no laran sadia.
“Imi mak Kristu nia mina morin. Ida ne’e mak sua Santidade hato’o, bainhira enkontru ho bispu, padre relijiozu no relijioza sira. Tanba ne’e, atu relembra ba ema hotu atu hamorin Maromak nia evanjellu nu’udar knaar domin no serbisu ba komunidade”.
Bispu sira fó hanoin nafatin mós ba ema hotu kona-ba apelu amu Papa nian ne’ebé husu foinsa’e sira atu keta haluha memória ferik no katuas sira, liuliu ema sira ne’ebé saran-aan hodi harii nasaun ne’e. Amu Papa mós husu foinsa’e sira mehi aas, laran-manas iha fiar, komprometidu no moris nu’udar maun-alin.
“Livre katak sai ema ne’ebé responsavel no hatene hadook aan husi toman aat sira. Komprometidu hodi tane aas ita-nia istória ne’ebé nakonu ho fiar, eroízmu, martíriu no rekonsiliasaun. Kona-ba moris nu’udar maun-alin katak diferensa mak dalan atu respeita malu ‘diferensa sim, ódiu não’, ema nia hanoin lahanesan, labele halo ita rai kunan ba malu”, konkliu.
Jornalista: Jesuína Xavier
Editor: Maria Auxiliadora
