DILI, 04 maiu 2021 (TATOLI)—Komisaun A ne’ebé trata asuntu Justisa no Konstitusionál sei suspende proposta-alterasaun ba lei estatutu remuneratóriu ba titulár kargu polítiku tanba sei hein Governu aprezenta regra aplikasaun.
Prezidente Komisaun A, Deputadu Joaquim dos Santos, esplika proposta alterasaun ne’e baibain ema bolu ” Lei Pensaun Vitalísia” maibé termu loloos ne’e mak “Estatutu Remuneratóriu ba Titulár Kargu Polítiku” sira.
“Proposta-alterasaun ne’e mai diskute tiha ona no iha hela ajenda maibé Governu tenke aprezenta fali regra aplikasaun katak lei ne’e tama ein-vigór labele prejudika benefisiáriu sira-nia direitu. Governu tenke prepara kondisaun ba ida-ne’e. Ita bele aprova proposta-alterasaun maibé Governu laiha kapasidade karik entaun ami (lejizladór) mak sala. La kusta buat ida, ita aprova maibé Governu tenke prepara kondisaun. Agora Komisaun A pendente hela proposta-alterasaun ba lei lei pensaun vitalísia ne’e,” Prezidente Komisaun A ne’e informa ba jornalista sira, iha resintu Parlamentu Nasionál, sesta ne’e.
Prezidente Komisuan A ne’e husu ona ba Governu aprezenta regra sira kona-ba aplikasaun kuandu entrada ein-vigór maibé to’o agora Governu seidauk haruka ba uma fukun.
“Ne’ebé, ami hein hela sira-nia resposta ne’e. Ami diskute tiha ona maibé ami seidauk halo relatóriu no paresér tanba hein hela resposta Governu nian,” nia dehan.
Kualkér proposta-alterasaun labele fó prejuizu ba lei ne’ebé vigora tiha ona direitu ema-nian, atu funsaun públiku ka atu kargu polítiku tanba dever ne’e regula iha lei, titulár sira regula ho lei ketak.
“Kuandu ita halo lei ida fó fali prejuizu ba direitu sidadaun ninian entaun lei ne’e serve tanba ne’e mak sei tetu didi’ak. Tanba atu halo transferénsia ne’e la’ós fásil. Ita aprova lei ida hodi halo transferénsia ba ema-nia direitu ba sistema foun la prejudika ema-nia direitu ne’e di’ak. Se prejudika ema-nia direitu, entaun lei ne’e la serve,” nia akresenta.
Nia esplika, titulár sira-ne’e la’ós funsionáriu públiku, sira iha rejistu ba esperiénsia ne’e tanba titulár sira mai dala-ida no ba dala-ida.
“Sorte di’ak mai fali, sorte ladi’ak la mai ona. Oinsá atu integra ida-ne’e ba seguransa sosiál. Ami iha problema boot ba ida-ne’e. Se fó tenke iha regra aplikasaun tanba nia hetan konfiansa hosi povu. Nia mai hosi dosente ka nia mai hosi agrikultór maibé Konstituisaun mak hakarak atribui direitu ne’e entaun nia merese. Se lei la fó entaun ita labele obriga,” nia hateten.
Maibé Konstituisaun no lei mak atribui direitu ida-ne’e entaun regra ba aplikasaun tenke haree didi’ak, nune’e labele prejudika fali Konstituisaun no lei fó atribuisaun ne’e.
“Matéria ida-ne’e ami seidauk hetan klarifikasaun hosi Governu. Kuandu Governu haruka mai entaun ami aprova ona. Ha’u pending hela tanba ha’u haree matéria fundamental ida tenke diskute didi’ak. Se seidauk fó dala-ida ne’e fásil tanba ita tinan 20 tiha ona ne’e,” nia dehan.
Deputadu Bankada FRETILIN ne’e subliña, durante tinan 20 aplika ona lei no lei ne’e la’o ba oin entaun sira-ne’ebé simu ne’e labele hapara.
“Agora sira mai tuir ne’e halo nusá. Se la fó, di’ak-liu la fó hotu. Se fó tenke iha regra ida labele prejuizu fali ezersísiu direitu ne’e. Ita halo alterasaun ba lei ida la fásil ida. La’ós hanesan públiku hakilar dehan “a baixo pensaun vitalísia”. Ha’u mai serbisu la husu pensaun vitalísia ida, Estadu hakarak fó ha’u simu maibé tenke liuhosi lejizladór sira,” Prezidente Komisaun A ne’e hateten.
Remuneratóriu ba titulár kargu politiku sira bazea ba regulamentu UNTAET númeru 2001/13, 6 dezembru.
Jornalista: Evaristo Soares Martins
Editór: Cancio Ximenes
