Top

PA Bobonaro husu PN aselera proposta-lei finansa munisipál

Prezidente Autoridade Munisípiu Bobonaro, Ernesto de Oliveira Barreto. Imajen Tatoli/Sérgio da Cruz.

BOBONARO, 04 outubru 2022 (TATOLI) — Prezidente Autoridade (PA) munisípiu Bobonaro, Ernesto de Oliveira Barreto, husu Parlamentu Nasionál liuhosi Komisaun (C) trata asuntu finansa públika atu aselera proposta-lei finansa munisipál nune’e bele aprova iha tempu badak.

Aprovasaun ne’e hodi konsidera autonomia finanseira munisípiu, ne’ebé estabelese hosi lei númeru 23/2021, loron 11 novembru, Lei Podér Lokál no Desentralizasaun Administrativa, hodi regula orsamentu munisipál sira.

Notísia relevante: PN aprova projetu Lei Eleitorál Munisipál-Podér Lokál iha finál globál

Antes ne’e, iha loron 21 setembru 2021, Parlamentu Nasionál aprova projetu-lei eleitorál munisipál, poder lokál, no desentralizasaun administrativa.

Projetu-lei Podér Lokál no Desentralizasaun Administrativa ne’e konstitui ho pesoa koletiva iha territóriu nasionál ba órgaun reprezentativu sira-ne’ebé define organizasaun, kompeténsia, funsionamentu no kompozisaun define iha lei.

Lejizlasaun ne’e atu hakbesik serbisu públiku sira hosi Estadu ba kraik ka atribui kompeténsia tomak ba munisípiu sira halo planu, programa no orsamentu rasik.

Projetu-lei Desentralizasaun Administrativa ne’e previstu atu Governu Sentrál halo transferénsia kompeténsia ka fó podér ba munisípiu sira no atribui kompeténsia balun ne’ebé durante ne’e seidauk fó ba Governu munisipál.

“Ha’u husu ba Parlamentu Nasionál bele aselera lalais hodi aprova tan lei finana munisipál iha tempu badak, atu nune’e munisípiu bele jere rasik ninia rekursu finanseiru,” nia hateten iha Maliana.

Governu no Parlamentu Nasionál (PN) aprova ona lei podér lokál no desentalizasaun administrativa tanba Konstituisaun RDTL artigu 5 (Desentralizasaun) hateten respeita iha organizasaun rai-laran nian,kona-ba prinsípiu atu fahe kbi’it administrasaun públika nian.

Notísia relevante: MAE disemina lei poder lokál-lei eleisaun munisipál ba autoridade Covalima

Nune’e mós artigu 72 (Podér lokál) fó dalan no harii kbi’it lokál ho ema-ne’ebé koletiva iha rai-laran ne’ebé iha órgaun  reprezentativu, ho kna’ar atu reoganizasaun iha partisipasaun sidadaun idak-idak nian kona-ba solusaun problema rasik iha sira-nia komunidade no atu promove dezenvolvimentu lokál, no la afeta ba partisipasaun estadu nian.

“Hein katak ho aprovasaun lei tolu ne’e bele ona atribui munisípiu sira hanesan haktuir iha ita-nia Konstituisaun RDTL artigu 72,vatajen diak ba munisípiu Bobonaro hodi tama ba podér lokál mak, munisípiu Bobonaro iha rekursu umanu natoon no rekursu naturál sufisiente hodi promove dezenvolvimentu lokál,” Ernesto hatutan.

Tuir dadus Refreshing Training Civil Registertion and Vital Statistic (CRVS) períodu II (1 jullu to’o 31 dezembru 2018), Diresaun Estatístika Munisípiu Bobonaro anunsia aldeia hamutuk 192, suku 50 no postu administrativu-neen, ho totál populasaun 114,537, mane 57,462 no feto 57,075 ho totál uma-kain 24,591.

Lian materna ne’ebé durante ne’e komunidade munisípiu Bobonaro uza halo komunikasaun mak hanesan Kemak, Bunak, Tetun-Terik no Bekais.

Poténsia dezenvolvimentu ekonomia lokál liuhosi turizmu mak hanesan; forte Balibo, bee-manas Marobo, bee-manas Borluli, foho Loelaco Maliana, foho Odomau, foho Malitoli (Saburai), Lagoa bee malae, foho Gagap-lau (Atabae), foho Lesu-luli (Cailaco), foho Sibi (Lolotoe), foho Lour Gunung Meza (Bobonaro), Phi Chigi, Costaria arte jenatu, Beacou, bazaá tradisionál fronteira no fatin kulturál seluk tán.

Iha setór agrikultura área kultiva natar maizumenus ektare 7,663, área kultiva batar maizumenus ektare 5,189.5.

Iha setór ortikultura mak hanesan; fore-keli, batar, hare, maek, fore, koto, fore-rai, lís-mean ho mutin, modo-tahan, mostarda no seluk tán.

Iha setór pekuária hanesan karau timur, karau vaka, bibi, fahi no manu. Enkuantu setór agro-floresta mak hanesan sándalu, gaharu, kamí, aí-teka, kafé (arábika ho rebusta) no nú.

Iha setór rekursu minerál mak hanesan; gás (Holmesél-suku Sibuni, suku Lour no suku Karabau), magnésiu (suku Saburai no Cowa-Balibo), diamante, urániu (Marobo), rai-henek fatuk no seluk tán.

Notísia relevante: PAM Bobonaro propoin loke merkadu tradisionál iha fronteira

Jornalista   : Sérgio da Cruz

Editór         : Evaristo Soares Martins

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!