DILI, 22 dezembru 2022 (TATOLI)—Institutu Nasionál Dezenvolvimentu Mão de Obra, Institutu Públiku (INDMO, I.P) rekomenda ba Governu hodi fó serbisu ba ema ne’ebé institutu prepara ho formasaun di’ak.
“Hanesan rekomendasaun ba Governu, liu-liu Ministériu Koordenadór Asuntu Ekonómiku (MKAE) no ministériu relevante sira seluk halo koordenasaun di’ak hodi fó serbisu ba ema sira ne’ebé ita forma ona ho kualifikasaun,” Diretór Lisensiamentu, Akreditasaun no Sertifikasaun, Amandio Belo, hateten ba Agência Tatoli liuhosi programa entrevista eskluziva, iha estúdiu Farol, kinta ne’e.
Governu kria INDMO atu garante formasaun profisionál, maibé dalabarak ema sira ne’ebé serbisu iha instituisaun sira barak la tuir área serbisu.
“Ita forma ema barak ona tuir padraun, nune’e husu ba Governu bele fó serbisu tuir sira-nia área tanba ita forma sira ho kualifikasaun tuir área sira ne’ebé ita hanorin, ezemplu hanesan otelária, agrikultura no seluk tan,” nia akresenta.
Notísia relevante: 2012-2022, INDMO akredita ona sentru formasaun 27 iha territóriu nasionál
INDMO rasik iha tinan 2019 lori ona partisipante na’in-rua ho kualifikasaun hodi tuir kompetisaun Bell and Road International Skill Competition iha Xina, iha área kulinária no bakery.
“Ema sira ne’ebé ita fó formasaun ho susesu hanesan sira ne’ebé iha INDMO halo koordenasaun ho Sekretaria Estadu Formasaun Profisionál no Empregu (SEFOPE) hodi haree serbisu iha rai-li’ur no rai-laran haree ba partisipante sira ne’ebé ho kualifikasaun, tanba maioria partisipante sira serbisu iha empreza sira Timor-Leste ne’e tanba institutu halo kooperasaun ho empreza sira hodi fó avaliasaun ba partisipante sira ne’ebé tuir ona formasaun,” Diretór ne’e tenik.
INDMO nu’udar instituisaun autónomu ne’ebé tutela ba MKAE, maibé implementa polítika formasaun profisionál ne’ebé estabelese hosi Sekretaria Estadu Formasaun Profisionál no Empregu (SEFOPE) liuhosi Diresaun Nasionál Formasaun Profisionál, ne’ebé sira halo polítika formasaun profisionál sira.
Fundu ne’e hosi SEFOPE atu garante implementasaun formasaun, enkuantu atu dezenvolve padraun formasaun akreditadu sentru ne’e hosi INDMO hodi garante kualidade.
“Ita forma ona ema no maioria to’o ona nível II, ita estabelese no armoniza pakote formasaun sira ho padraun internasionál. Atu garante kualidade formasaun, INDMO rasik dezenvolve polítika formasaun hotu liga ba planu Tékniku Vokasionál Edukasaun no Treinu (TVET). TVET ne’e rasik estabelese entre Ministériu Edukasaun Juventude no Desportu (MEJD), SEFOPE no ministériu relevante sira seluk, ho objetivu formasaun hotu ne’e tenke halo tuir padraun formasaun profisionál tanba ita haree ema profisionál ne’e hosi buat tolu hanesan koñesementu, abilidade no attitude,” Amandio Belo dehan.
INDMO estabelese sistema nasionál sertifikasaun ho objetivu loloos mak Polítika TVET ne’e atu ema hotu ne’ebé hetan ona formasaun hosi institutu pelumenus iha kualifikasaun di’ak atubele aplika ba vaga serbisu ruma.
Kona-ba forma ema hahú hosi nível I-IV atu identifika ema-nia kualifikasaun, tanba ne’e INDMO iha ona nível deskrisaun kualifikasaun, ne’ebé ba nível I-II maioria hanesan preprasaun forma ema atu tama iha merkadu traballu, tanba seidauk iha abilidade másimu no koko esplika espesífika ba kada área sira ne’ebé iha, ezemplu agrikultór no seluk tan.
Enkuantu, ba nível III-IV, katak ema ne’e iha ona merkadu serbisu INDMO atu eleva sira-nia kapasidade bele sai jestór no supervaizór.
“Ita dezeña sira ne’ebé iha ona esperiénsia serbisu no eleva tan koñesementu no abilidade atu aumenta espesializada liután. Ida-ne’e ita-nia objetivu atu fó formasaun ba ema hahú hosi nível I-IV,” nia salienta.
Jornalista : Arminda Fonseca
Editora : Julia Chatarina




