Labarik ida halo servisu liu oras haat konsidera traballu infantil

DILI, 11 janeiru 2023 (TATOLI)—Prezidente Instituto para a Defesa dos Direitos da Criança (INDDICA), Dinorah Granadeiro, hateten labarik ida-ne’ebé loron ida hala’o servisu liu oras haat ne’e konsidera traballu infantil tanba servisu todan.
Notóisia Relevante: INDDICA koordena ho APORTIL kontrola labarik Oé-Cusse halo viajen mai Dili
“Traballu infantil iha Timor-Leste tuir ita-nia konvensaun traballu infantil ne’e bainhira ita haree labarik idade 12-16 halo servisu liu oras haat, ne’e ita konsidera traballu infantile. Maibé, menus hosi oras haat ne’e, lae,” Dinorah Granadeiro hateten ba Agência Tatoli liuhosi programa “Entrevista Eskluziva” iha studio Agência Tatoli, I.P, Faról, Dili, kuarta ne’e.
Nia esplika, labarik ne’ebé faan manu-tolun hosi dadeer to’o lorokraik, konsidera mós hanesan traballu infantil tanba sira hala’o servisu liu oras haat ona.
Ezemplu ida mak labarik bainhira halo servisu hanesan buruh kasar sira, ne’e labele tanba servisu todan depois labarik servisu iha perigu nia-laran katak labarik servisu iha konflitu nia-laran.
Bazea ba dadus peskiza ne’ebé ekipa Komisaun Nasionál Kontra Traballu Infantil (CNCTI, sigla portugés) dezde tinan 2016 to’o 2022 ne’e identifika labarik hamutuk rihun 52 iha territóriu nasionál envolve iha atividade traballu infantil hodi sustensa nesesidade uma laran nian.
Peskiza kuantitivativu haree ba númeru iha 2016 ita haree katak iha Timor laran tomak inklui munisípiu Bobonaro totál traballu infantil iha 52 mill mak labarik sira halo atividade ne’ebé konsidera traballu infantil reprezenta 12% hosi totál labarik hotu-hotu.
Prezidente CNCTI ne’e hatutan, bazea ba peskiza ne’ebé ekipa sira halo iha tinan 2022 kauza ne’ebé halo labarik sira halo atividade traballu infantil ho razaun fundamentál tolu mak dahuluk fatór ekonómiku tanba dalaruma iha família ida-nia laran ladún hetan benefísiu ekonómiku ne’ebé barak, tanba inan-aman mate hotu ona no inan-aman divórsiu ona nune’e obriga labarik sira deside sira-nia-an halo serbisu infantil maske risku ba sira.
Fatór daruak mak mai hosi asisténsia ne’ebé Governu fó, ezemplu hanesan programa Bolsa da Mãe ho valor kiik liu tanba tinan ida labarik ida hetan de’it $60.
“Se $ 60 ita divide por dia mak loron ida nia hetan de’it sentavu 0,16. Ida-ne’e la sufisiente tanba agora ita-nia transporte, bee-moos hotu-hotu sentavu 0,25 ona. Se ita fó ida-ne’e, nia atu halo saida. Ida-ne’e mak kontribui ba labarik sira atu buka tán osan, atu kompleta tán Bolsa da Mãe entaun mínimu ne’e loron ida nia tenke gasta $2 hodi selu transporte ba nia eskola,” Prezidente CNCTI ne’e fó hanoin ba Governu.
Datoluk mak fatór jerasaun, tanba dezde moris mai balu inan-aman hateten labarik sira tenke serbisu maka’as atu nune’e bainhira idade adultu ona bele sai ema-ne’ebé moris mesak no hatene buka osan hodi sustenta an.
Notóisia Relevante: INDDICA husu PN fó prioridade aprova projetu-lei protesaun ba labarik
Jornalista : Osória Marques
Editór : Cancio Ximenes

