DILI, 21 fevereiru 2023 (TATOLI) – Ajénsia internasionál Pacific Labour Facility (PLF) no Sekretaria Estadu Formasaun Profisionál no Empregu (SEFOPE) organiza semináriu durante loron tolu hodi fahe esperiénsia ba xefia sentru formasaun sira no ministériu relavante sobre benefísiu husi mobilidade laborál.
Topíku importante tolu ne’ebé sei partilla iha semináriu ne’e mak partisipasaun feto iha programa mobilidade laborál tanba hakarak hasa’e sira-nian taxa partisipasaun, benefísiu ekonómiku ba Timor-Leste hafoin timoroan bá serbisu hodi kontribui ba ekonomia família no reintegrasaun.
“Semináriu ne’e importante tebtebes tanba ami haree katak sira hosi PLF ne’e iha esperiénsia barak no ami husu sira atu loron tolu ne’e partilla esperiénsia ba partisipante sira”, Diretór-Jerál SEFOPE, Paul Alves, hateten iha Timor Plaza.
Nia salienta katak reintegrasaun ne’e importante tebtebes tanba dezde programa ne’e hahú SEFOPE informa nanis ona ba traballadór-sira katak hetan osan hosi serbisu filafali mai atu halo negósiu. Bainhira laiha koñesimentu kona-ba jestaun negósiu maka SEFOPE ajuda liuhosi knua ne’ebé estabelese no serbisu hamutuk ho parte relevante sira hodi fó formasaun.
“Bainhira iha ona koñesimentu no kapasidade natoon, bele harii rasik ona negósiu hodi kontribui empregu ba timoroan sira seluk, nune’e bele redús taxa dezempregu iha nasaun”, dehan.
Bainhira hahú programa PLS iha 2012, agora bolu Pacific Seasonal Worker Programme Scheme, taxa partisipasaun feto timoroan di’ak tebtebes mak 45%. Depois muda tiha programa ne’e ba iha Pacific Labour Scheme (PLS) no Programa Mobilidade Laborál Pasífiku Austrália (PALM Schema, sigla inglés), taxa partisipasaun feto 29%, ekivalente ba ema 1.042, hosi totál traballadór iha Austrália iha tinan 2022 hamutuk 3.514.
Biban hanesan, Adjunta Embaixadora Austrália iha Timor-Leste, Suzy Wilson-Uilelea, rekoñese katak elementu importante hosi mobilidade laborál maka kontratu entre traballadór ho empreza sira iha Austrália, maibé hatene katak impaktu hosi benefísiu ida ne’e ba indíviduu nomós ba empreza.
Governu Austrália konsidera mobilidade laborál importante ba empreza australiana nian no ida ne’ebé halo kontribuisaun direta ba ekonomia nasaun refere no ninia sosiedade bainhira sira iha rekursu ne’ebé adekuadu, ezemplu hanesan traballadór hosi Timor-Leste.
“Nesesidade hodi diversifika ekonomia iha Timor-Leste hatudu importánsia mobilidade laborál ba país. Kada tinan, timoroan rihun 30 tama ba idade serbisu, maibé barak mak lahetan. Mobilidade laborál bele responde ba joven dezempregu ne’ebé iha Timór no benefísiu mobilidade laborál hanesan remesa hosi traballadór sira. Remesa sai hanesan rendimentu daruak Estadu nian no hosi remesa ne’e rasik balun uza loke negósiu, fó eskola ba família no seluk-tan”, dehan.
Ba diplomata ne’e, haruka traballadór ba rai-li’ur la’ós solusaun di’ak maibé bele responde ba problema sosiál ne’ebé maka hasoru daudaun. Tanba esforsu SEFOPE iha ona programa ne’ebé inkluzivu tebes tanba inklui mós joven sira iha área rurál.
Ho formasaun sira ne’e hodi responde ba futuru oportunidade ne’ebé maka mai hosi merkadu traballu Austrália nian hanesan ospitalidade no turizmu.
Jornalista: Antónia Gusmão
Editora: Maria Auxiliadora




