iklan

EKONOMIA, HEADLINE, INKLUZAUN SOSIÁL, MUNISÍPIU, OEKUSI, SOSIEDADE SIVĺL

Suku Bobokase prioritiza ajenda haat liga ba programa Suku Amasat

Suku Bobokase prioritiza ajenda haat liga ba programa Suku Amasat

Xefe suku Bobokase, Sebastião Cob. Imajen Tatoli/ Abílio Elo Nini.

OÉ-CUSSE 28 fevereiru 2023 (TATOLI) – Xefe suku Bobokase, sub-rejiaun Pante Makasar, Rejiaun Administrativa Espesiál Oé-Cusse Ambeno (RAEOA), daudaun ne’e prioritiza ona ejenda ona haat hodi implementa iha suku kona-bá Programa Suku Amasat.

“Ami-nia programa prinsipál haat ami ajenda ona atu implementa, primeiru maka saúde, agrikultura, jestaun suku no edukasaun,” Xefe suku Bobokase, Sebastião Cob, informa ba jornalista sira iha sede suku Bobokase, segunda ne’e.

Nia esplika, ajenda haat ne’e iha sub-programa barak, entaun programa sira-ne’e autoridade hamutuk ho estrutura suku no bairru sira diskute ona, tanba iha 2020 suku Bobokase, tama iha suku preparativu seidauk tama iha suku tarjetu ba programa Suku Amasat.

“Ami só tama iha preparasaun, ne’e duni, ami mós prepara tinan ne’e parese ami tama ona, ne’e maka programa prinsipál haat ne’e ajenda no hetan ona konkorda iha suku atu implementa iha futuru sai suku tarjetu,” nia katak.

Autoridade komunitáriu ne’e esplika, setór edukasaun, labarik hotu-hotu iha suku Bobokase tenke asesu edukasaun tenke ba eskola, ambiente eskola tenke moos, kooperasaun serbisu hamutuk ho entidade hotu-hotu atu trata problema sosiál ne’ebé akontese.

Hanesan eskola aat, menus mobiliáriu, menus bee-moos, nune’e hamutuk fó solusaun, depois atu haree no tau matan komunidade semak nia oan la tama eskola, ida-ne’e sei presiza klarifikasaun hosi inan-aman.

Setór saúde, iha atividade barak tenke serbisu, feto hotu-hotu liuliu inan isin rua tenke simu imunizasaun, komunidade obrigatoriamente tenke asesu fasilidade saúde tanba Governu oferese gratuita, nune’e mós ba labarik kuandu kondisaun moras inan-aman tenke lori ba konsulta iha fasilidade saúde, uma hotu-hotu tenke iha hariis fatin, iha uma oin tenke iha lixu fatin.

Setór agrikultura, setor ida-ne’e liga mós ambiente ninian, kada uma-kain nia to’os tenke halo lutu, no kuda ai-fuan ne’ebé rezulta ekonomia, hanesan hudi, talas, derok, ai-farina fehuk no ai seluk tán.

“Asuntu pripridade iha setór agrikultura maka ami sei halo konservasaun ba bee-matan sira iha suku, tanba ne’e hanesan rikosoin natureza nian, ami sei estabelese regulamentu suku ba lere to’os nian, atu halo to’os dook hosi bee-matan sira, no kuidadu mós área protejida hotu, ne’ebé ami-nia preparasaun la’o ona, tanba autoridade finansia kada suku hetan rihun $2, atu dezenvolve suku rasik, entaun ita tenke iha planu,” nia katak.

Nia hatutan, setór agrikultura iha buat programa barak, sei hala’o iha suku Bobokase, hanesan pekuária, limita movimentu animál iha estrada, animál hotu-hotu tenke iha luhan, tenke simu vasinasaun, hahú hosi manu, karau no fahi.

Kona-bá jestau suku, ne’e sei foku ba administrasaun suku nian, tán ne’e maka iha foin daudaun hahú prepara ona, halo estakamentu kada bairru sira hotu, karik iha vizita ruma hosi nai ulun sira, bele iha koñesimentu fatin no bairru sira iha suku Bobokase.

“Agora dadaun ne’e ami sei analiza loloos fatin turizmu atu tau iha ne’ebé, ami sei identifika fatin importante sira iha suku laran, entaun ajenda prinsipál haat ne’e maka ami hahú prepara daudaun ona atu implementa iha futuru sai tarjetu ba Programa Suku Amasat,” nia afirma.

Tuir nia, tanba objetivu hosi implementasaun Programa Suku Amasat, kada suku tenke serbisu maka’as atu oinsá suku ne’e bele sai matak no dezenvolve iha setór sira.

“Materiál balu ami halo ona estakamentu ne’e ami halo tiha ona, maibé sei koloka fatin no bairru idak-idak, tanba antes ne’e suku Bobokase mós hetan ona subsídiu hosi Autoridade RAEOA hamutuk rihun $2, ne’e maka ami hahú uza daudaun ne’e, hanesan preparasaun ba futuru sai suku tarjetu,” nia katak.

Entretantu, totál populasaun iha suku Bobokase hamutuk 3.105 komposta hosi mane 1.592 no feto 1.513 mai hosi aldeia Fatubijae no Bihala.

Jornalista: Abílio Elo Nini
Editór: Evaristo Soares Martins

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!