MAE verifika proposta atu reativa suku antigu ida iha Ritabou

MALIANA, 27 abríl 2023 (TATOLI)-Ministériu Administrasaun Estatál (MAE), kinta ne’e halo verifikasaun proposta atu reativa suku antigu ida ho naran Uat, ne’ebé dadaun hanesan aldeia iha suku Ritabou, postu administrativu Maliana, munisípiu Bobonaro.
Asesór Tékniku Diretór Jerál Dezenvolvimentu Rurál MAE, Tomás da Luz, informa proposta ne’e autoridade lokál, lia-na’in no komunidade sira aprezenta iha 2017 ne’e kedas.
Notísia relevante: Aldeia tolu iha Ritabou kada família kontribui $100 dada rasik liña elétrika
“Ami mai verifika rekizitu sira ho kondisaun sira, depois hosi estudu ida-ne’e ami sei aprezenta paresér tékniku ba ita-nia sia ministru ho vise-ministru atu foti medida balu,” nia informa ba Jornalista sira iha sede suku Ritabou, kinta ne’e.
Nia aprofunda, rekizitu ne’ebé presiza atu estabelese suku foun mak hanesan estatutu rai komunidade sira-nia rasik liga ho istória pasadu sira, inklui aspeitu jeografiku hanesan distánsia, difikuldade sira-ne’ebé komunidade enfrenta relasaun ho lokalizasaun sentru suku sira.
“Iha-ne’e buat balun ne’ebé ami hetan maka sira-nia proposta ne’e bazea liu ba atu restaura sira-nia identidade kulturál hanesan suku antigu ida, ne’ebé lakon durante okupasaun Indonézia, entaun agora sira hakarak re-ativa fali. Ami haree rekizitu sira-ne’e, kondisaun populasaun, aldeia sira-ne’e, sira+nia rai ne’e oinsá, entaun rekizitu sira-ne’e mak ami sukat hela ho baze hosi suku no komunidade rasik,” nia katak.
Xefe suku Ritabou, Maximiano dos Santos Araújo, haktuir suku Uat ne’e eziste kedas iha tempu portugés no lakon fali iha tempu okupasaun Indonézia.
“Ha’u atu hatete katak suku Uat ne’e suku orijinál Ritabou ninian, atu hatete loloos katak, bainhira Uat ne’e hamriik kedas ho ninia karimbu mak letra (U), uluk avo bei-ala sira tau marka iha animál, karau ka kuda ho letra (U). Ne’e signifika katak Uat mak ne’e,” Maximiano haktuir.
Suku Uat ne’ebé tama iha proposta atu re-ativa iha aldeia ida ho naran Uat totál populasaun 988 no xefe família 205.
Autoridade lokál ne’e haklaken, proposta ne’e mós aprezenta atu loke suku foun hanesan Magululi ho totál aldeia tolu, komposta hosi aldeia Korluli, Halecou no Mole-Anan, hi totál populasaun 1,764 no totál xefe família 377.
Suku Mau-Mali ho nia aldeia rua mak hanesan Semelaun no Diru-Aben, totál populasaun 1,865, xefe família 395.
Enkuantu suku foun ida mak ho naran Movimentu Marida ho aldeia tolu mak hanesan Daitete, Riti-Udu no Daitete ho totál Populasaun 1,620 no xefe família 420.
Enkuantu daudaun ne’e suku Ritabou iha aldeia 12, ho populasaun 8,411, komposta hosi mane 4,262, feto 4,149 ho totál xefe família 1,802.
Notísia relevante: Xefe família 203 iha Ritabou naran laiha lista atu asesu subsídiu $200
Jornalista: Sérgio da Cruz
Editór: Evaristo Soares Martins

