Top

CNE realiza edukasaun sívika iha Bobonaro Vila

Komisaun Nasional Eleisaun (CNE, sigla portugés) Munísipiu Bobonaro, hala'o edukasaun sívika iha suku Bobonaro Vila, postu administrativu Bobonaro. Imajen Tatoli/Sérgio da Cruz.

BOBONARO, 31 agostu 2023 (TATOLI)-Komisaun Nasionál Eleisaun (CNE sigla portugués) Munisípiu Bobonaro, kinta ne’e hala’o edukasaun sívika ba autoridade komunitária no komunidade sira iha suku Bobonaro Vila, postu administrativu Bobonaro hodi prepara ba eleisaun suku ne’ebé tuir kalendáriu sei realiza iha 28 outubru 2023.

Tema ba edukasaun sívika tinan ne’e mak ‘Eleva koñesimentu hodi promove partisipasaun eleitór iha eleisaun suku ne’ebé inkluzivu no partisipativu’.

Diretór CNE Munisípiu Bobonaro, Juvito Ramos esklarese Edukasaun Sívika ne’e kompeténsia CNE nian atubele hakbiit komunidade no lideransa komunitária sira-nia koñesimentu kona-bá lei eleisaun suku.

Nia subliña, iha atividade Edukasaun Sívika ne’e eplika liu kona-bá resensiamentu eleitorál, lala’ok eleisaun suku no kriteriá sira atu kandidata-an ba xefe suku, aldeia, delegadu ho delegada, reprezentante joven mane-feto.

Notísia Relevante:Eleisaun suku: CNE hahú halo edukasaun sívika ba autoridade komunitária

“kada tinan ami sempre mai halo sensibilizasaun kona-bá aktu eleitorál, oinsá atu eleva ita-boot sira-nia koñesimentu hodi hasa’e taxa partisipasaun iha eleisaun suku,” Juvito Ramos heteten.

Diretóra Servisu munisipál Apoia Organizasaun Naun Governamentál (ONG) lokál no suku Munisípiu Bobonaro, Gisela Pirez, reforsa lei fó dalan ba feto no mane atu kandidata-aan iha eleisaun suku tanba Timor-Leste adota sistema demokrasia no polítika inkluziva.

Nune’e, nia husu ba komunidade sira fihir didi’ak figura núne’e bele hetan líder komunitária ne’ebé mak bele lidera no dezenvolve suku ho di’ak.

“ita-boot sira atu hili tenke mai hosi ita-boot sira-nia fuan, katak ema-ne’ebé ita-boot sira fiar ne’e durante tinan hitu, sira atu halo saida no rona ita-boot sira-nia aspirasaun,” nia katak.

Xefe suku Bobonaro Vila, Domingos Belo, agradese ba CNE tanba liuhosi atividade refere motiva komunidade liuliu feto sira atu kandidata-aan.

“Eleisaun ne’e dinámiku, demokrasia ne’ebé la taka dalan ba se de’it mak atu kandidata nia-aan tanba envolve mós feto sira,” nia hateten.

Programa edukasaun sívika ba ámbitu eleisaun lílideransa komunitária tinan ne’e, nu’udar papel importante CNE nian ne’ebé mak hatuur iha Konstituisaun RDTL artigu 65 no Lei númeru16/2021 nian.

Iha konstituisaun RDTL artigu 65 (Eleisaun Sira), iha alinea 1 hateten órgaun eleitu soberania nian ho podér lokál sei hili tuir eleisaun, hosi eleisaun universál, livre, diretu, sekretu ema ida votu ida, no periódiku.

Iha alinea 2 haktuir resenseamentu eleitorál ne’e obrigatóriu, ofisiál no ida de’it no universál no sei atualiza iha eleisaun ida-idak.

Alinea 3 dehan, kampaña eleitorál hala’o tuir PRINSÍPIU hirak tuirmai ne’e:

  1. Liberdade ba propaganda eleitorál;
  2. Oportunidade no tratamentu hanesan ba kandidatura hotu-hotu;
  3. Imparsialidade na’in ulun boot públiku sira-nian kona-ba kandidatura;
  4. Transparénsia no fiskalizasaun sura votu nian.

Iha artigu ne’ e, alinea 4 hatetn, konversaun votu nian iha mandatu hala’o tuir sistema reprezentasaun proporsionál no alinea 5 haktuir prosesu eleitorál sei regula tuir lei.

Iha alinea 6 ne’e dehan, órgaun independente maka sei tau matan ba resenseamentu no eleisaun sira. Lei mak estabelese órgaun ne’e nia kompeténsia, kompozisaun, organizasaun no nia kna’ar.

Notísia relevante: Suku foun 10 ne’ebé estabelese iha 2017 la partisipa eleisaun suku

Jornalista: Sérgio da Cruz

Editór: Evaristo Soares Martins

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!