Top

Autoridade RAEOA hato’o pontu haat ba Parlamentu Nasionál atu Governu Sentrál konsidera

Adjunta Prezidente Autoridade RAEOA ba Asuntu Esforsu Institusionál, Leónia da Costa Monteiro, tara hela selendang ba PN deputadu sira hosi Komisaun C (Finansa Públika). Imajen Tatoli/Abilio Elo Nini.

OÉ-CUSSE, 15 setembru 2023 (TATOLI – Adjunta Prezidente Autoridade Rejiaun Administrativa Espesiál Oé-Cusse Ambeno (RAEOA), ba Asuntu Reforsu Institusionál, Leónia da Costa Monteiro, hato’o pontu prinsipál haat ba membru Parlamentu Nasionál (PN), Komisaun C ne’ebé trata asuntu Finansa Públika bainhira hala’o fiskalizasaun iha Oé-Cusse, kinta ne’e.

Leónia da Costa Monteiro, hato’o pontu prinsipál haat ne’e ba PN komisaun C atu hato’o ba Governu hodi apoia RAEOA kona-bá sertifiksaun nasionalidade ba sidadaun estranjeiru, tratamentu ba billete identidade (BI), títulu rai no estabelesimentu suku foun.

Notísia relevante: PA RAEOA konsidera sertifikadu títulu rai bele tulun rezolve problema implementasaun projetu

Primeiru kona-bá sidadaun estranjeiru ne’ebé hela kleur ona iha Oé-Cusse maibé to’o agora seidauk hetan sira-nia sidadania, presiza Governu Sentrál liuliu Ministériu Justisa bele konsidera asuntu ida-ne’e.

“Dadus ne’ebé propoin hosi autoridade lokál sira katak, iha suku Costa hanesan iha vila kuaze na’in-500 maka seidauk hetan sidadania nu’udar sidadaun Ttimoroan,” Leónia da Costa Monteiro, relata bainhira enkontru Komisaun C hamutuk autoridade komunitáriu sira iha salaun administrasaun Oé-Cusse, kinta ne’e.

Tuir nia, sidadaun hirak-ne’e, hela kleur ona, dezde 1999 no konsege ezerse vota iha konsulta populár, maibé to’o agora seidauk hetan sira-nia estatutu nu’udar sidadaun.

Notísia relevante: Sidadaun estranjeiru atu hetan nasionalidade Timor tenke halo rekerimentu ba MJ

Pontu daruak, kona-bá pagamentu ba komunidade afetadu sira-ne’ebé afeta iha mega projetu ZEESM, Autoridade RAEOA preparadu, aloka kedas millaun $1,6, maibé presiza intervensaun hosi Ministériu Justisa kona-bá títulu rai, kuandu orsamentu Estadu gasta ba ida-ne’e presiza títulu.

Terseiru maka kona-bá billete identidade (BI), loos duni katak, durante ne’e komunidade sira preokupa, liu-liu iha períodu pagamentu bolsa da mãe, no idozu-invalidéz, difikulta tebes, atu-bele asesu sira-nia direitu subsídiu tanba dokumentu la kompletu.

“Ami mós toma konsiderasaun atu informa ba notariadu rejionál, atu oinsá bele komunika ho nasionál, hodi fasilita direita ba sidadaun sira iha sub-rejionál, tanba durante ne’e mai konsentra hotu iha rejionál, difikulta tebes tanba fó atendimentu barak bainhira halo tratamentu BI no seluk tán,” nia katak.

Pontu ikusliu maka estabelesimentu suku foun, iha RAEOA suku boot kuaze barak, sei bele iha futuru fahe ba suku rua, tanba halo tiha ona levantamentu dadus kona-bá geografikamente, totál populasaun, rekursu umanu no rekursu naturál sira levantamentu kompleta ona.

Tán ne’e ba parte administrativu autoridade halo hotu ona hein de’it legalizasaun, Ministériu Administrasaun Estatal presiza ajusta iha laran, iha Timor-Leste liuliu minisipíu seluk ajusta ona, maibé RAEOA la konsege ajusta.

“Tan ne’e ami-nia proposta ne’e entrega fali ba IX Governu no Parlamentu Nasionál, bele konsidera ba futuru mai,” nia husu.

Vise-Prezidente PN Komisaun C, Cedelízia dos Santos, informa, objetivu fiskalizasuan hosi Parlamentu Nasionál atu rona preokupasaun povu nian, depois mak transmite direita ba ministériu relevante sira hodi toma konsiderasaun.

“Proposta ne’e ami sei tau iha mai-nia relatóriu fiskalizasaun sei levanta iha plenária hodi hato’o direita ba Govenante sira, tanba asuntu sira-ne’e liga dirieta ba nesesidade komunidade, hanesan BI, títulu rai inklui estabelese suku foun, ida-ne’e ami-nia kna’ar hanesan reprezentante povu nia lian, ami tenke hato’o ba ministériu relevante sira,” nia katak.

Notísia relevante: Aldeia tolu iha Costa Oé-Cusse preparadu sai suku

Jornalista   : Abílio Elo Nini

Editór           : Evaristo Soares Martins

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!