Top

Prosesu eleisaun suku 2023 la’o hanesan eleisaun suku iha 2016

Prosesu elisaun orgaun suku tinan 2023, hala'o iha Sentru Votasaun Eskola Primária Aldeia 17 de Abril, Suku Metiaut, Postu Administrativu Cristo Rei, Munísipiu Díli, sábadu (28/10). Imajen Tatoli/Francisco Sony

DILI, 29 outubru 2023 (TATOLI)–Eleisaun Órgaun Suku loron 28 outubru tinan 2023, la’o tuir nafatin orientasaun lei númeru 9/2016 no dekretu Governu númeru 14/2016 ne’ebé mak seidauk iha alterasaun iha mandatu VII-IX Governu Konstitusional hahú hosi 2017-2023.

Notísia Relevante: Komunidade Tirilolo preokupa Eleisaun Suku atende ho sistema manuál

Ministru Administrasaun Estatál, Tomás do Rosário Cabral. Imajen Tatoli/Francisco Sony

“Ita-nia nasaun Timor-Leste hasoru ka realiza eleisaun lejislativu, Prezidensiál (tinan polítika , tanba ne’e seidauk halo alterasaun ba lei anteriór. Iha mandatu IX Governu nian ne’ebé mak simu pose iha loron 01 jullu 2023 seidauk duni halo alterasaun ba lei ne’e rasik, tanba foin hahú hala’o kna’ar durante fulan tolu nia laran. Tanba ne’e, prosesu hotu la’o nafatin hanesan uluk. Prosesu sira iha eleisaun 2016 nia lala’ok sei nafatin, laiha mudansa, la hanesan ho lei Eleisaun Suku iha 2009 nian, ne’ebé kandidatu sira ba xefe suku avansa ho pakote kedas, la’ós individu,” refere nota informativa hosi Ministru Administrasaun Estatál, Tomás Cabral, ne’ebé Agência Tatoli asesu, domingu ne’e.

Eleisaun nia prosesu nafatin ho tinan hitu (7) liubá no totál eleitór iha 2016 sei hanesan nafatin ida agora tanba tinan hitu ona entaun númeru eleitór mós aumenta.

Eleisaun lideransa komunitáriu ne’e parte sira-ne’ebé mak sai autór ba organiza eleisaun ne’e rasik mak lideransa sira-ne’ebé hakna’ar-aan iha administrasaun munisípiu, postu administrativu, suku ne’ebé sira-nia mandatu tuir lei tinan 7 (2016-2023), liuhosi estabelese ka forma meza asembleia iha kada aldeia.

Tanba, delega ona kompeténsia ba administrasaun lokál ho hanoin katak iha tinan 2021 bele iha ona munisípiu balun, nune’e Gvernu ita hahú estabelese ona desentralizasaun ka poder lokál, maibé seidauk konsege implementa ka estabelese iha kada munisípiu.

MAE esplika servisu sira ne’ebé mak tenke hala’o hosi autoridade lokál sira hafoin públika afiksasaun loron ba eleisaun lideransa komunitária tuir lei haruka mak hanesan:

  1. Tuir kalendáriu loron 10 outubru 2023 estabelese meza asembleia iha kada aldeia no asembleia aldeia notifika populasaun sé mak hakarak kandidata aan ba xefe suku, aktu hirak ne’e organiza direta hosi autoridade sira iha kada Aldeia.

2.lha loron 13 outubru 2023, meza asembleia iha kada suku simu kandidatu xefe suku ne’ebe sei kompete iha eleisaun no mós simu reklamasaun karik iha, meza asembleia bele responde kedas.

  1. Bainhira la mosu reklamasaun ruma hosi loron 10 outubru 2023 to’o loron ida antes eleisaun signifika reklamasaun ba aktu ka eleisaun bele la’o ona.

Iha loron eleisaun 28 outubru 2023 kna’ar saida de’it mak meza eleitorál atu hala’o mak hanesan tuku 07h00-08h00 dadeer loke sentru votasaun no hala’o knaar sira tuir kompozisaun meza eleitorál aldeia.

Iha tuku 08h00-09h00 dadeer simu kandidatu xefe aldeia ho membru konsellu sira no hafoin simu kandidatu fó tempu mós atu hahú hala’o kampañia iha sentru votasaun hodi bele hetan konfiansa hosi eleitór sira iha kada aldeia, no ita tuku Oras 09h00 dadeer hahú votasaun to’o ramata.

Tanbasá mak tenke resensia hikas eleitorál iha kada aldeia iha loron eleisaun, nia dehan, ida-ne’e presiza tebes atu halo resensiamentu iha sentru votasaun kada aldeia, atu nune’e bele hatene ema hira mak prezensa eleitór sira iha eleisaun aldeia.

Ida-ne’e tanba xefe aldeia ho suku atu manán iha eleisaun tenke manán ho votu 50% +1, se númeru votu la to’o kandidatu xefe aldeia iha loron hanesan kontinua kedas eleisaun ba segunda volta, no tuir lei hafoin loron 15 kontinua ho eleisaun degunda volta ba kandidatu xefe suku ne’ebé mak sei avansa ba eleisaun segunda volta.

Notísia Relevante: Komunidade Covalima preokupa ho sistema atendimentu hakerek ho liman

Jornalista  : Osória Marques

Editór        : Cancio Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!