Rede Feto preokupa IX Governu esklui “Bolsa da Mãe Jerasaun Foun”

DILI, 23 novembru 2023 (TATOLI)–Rede Feto Timor-Leste preokupa IX Governu Konstitusionál foti desizaun esklui programa Bolsa da Mãe Jerasaun Foun iha proposta Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2024.
Notísia Relevante: Orsamentu Bolsa da Mãe Jerasaun Foun la prevee iha OJE 2024
“Ami observa hosi espriénsia benefisiáriu sira katak programa ne’e fó vantajen boot ba inan no labarik sira inklui labarik defisiénsia,” Portavós Rede Feto Timor-Leste, Maria José Guterres, hateten iha konferénsia imprensa, iha salaun Rede Feto, kinta ne’e.
Tanba, nia dehan, dadus hatudu katak Timor-Leste hasoru dezafiu dezenvolvimentu umanu ne’ebé krítiku hanesan refleta hosi taxa ki’ak 42% no moris besik ho liña ki’ak 25-40%, labarik sira-ne’ebé moris iha ki’ak nia-laran 55% no 47% hosi labarik sira ho idade tinan lima (5) mai kraik hetan kondisaun raes badak.
Programa Bolsa da Mãe Jerasun Foun mosu hodi responde ba nesesidade inan isin-rua, bebé no labarik ho kondisaun defisiénsia.
Asaun konkreta mak responde ba dezafiu sósiu ekonómiku sira iha komunidade no kontribui ba prevensaun, redusaun no halakon ki’ak multidimensionál sira ho detallu hanesan redusaun ki’ak, hadi’a saúde inan no hadi’a má nutrisaun, redús raes badak ka stunting hodi redús numeru mortalidade inan no oan.
“Tanba rezultadu atinjimentu hosi programa ne’e konsege fó benefísiu ba ema hamutuk na’in- 57.005 iha munisípiu hitu. Bazeia ba Dekretu-Lei 22/2021, katak sei espansa tan ba munisípiu lima iha tinan oin. Hosi totál ne’e kompostu hosi inan isin-rua hamutuk 10,625, labarik ho idade 0-6 iha 46,180 no labarik ho defisiénsia iha 200,” nia dehan.
Governu laiha seriedade ba kombate ki’ak, má nutrisaun no stunting katak bainhira Governu deside esklui programa ne’e, Governu viola no la kumpre konstituisaun no prioridade programa universál sira promove inkluzaun sosiál liuhosi tratamentu iguál ba sidadaun hotu-hotu, hanesan parte interresada ba prosperiedade no moris di’ak nasaun no povu ida-nian.
“Ita-nia benefisiáriu hosi Covalima hateten programa ne’e tenke mantein tanba tulun hadi’a tebes komunidade nia moris. Nune’e ami rekomenda ba IX Governu no Parlamentu Nasionál atu esklui programa ne’e, presiza halo uluk revizaun ba programa ne’ebé iha benefísiu liga ba Bolsa da Mãe Jerasaun Foun ho Bolsa da Mãe Atual Kondisional ne’e, hanesan apovra ona programa Governu nian no Estratéjia Nasionál ba Protesaun Sosiál,” nia hateten.
Husu atu kontinua aloka orsamentu ba programa refere ba tinan 2024 nian ho montante $12, nune’e bele kontinua ho kompromisu ba benefisiáriu sira no halo retensaun ba investimentu iha sistema jestaun informasaun no konsidera utilizasaun programa benefísiu ba labaik iha futuru.
“Husu ba Parlamentu Nasionál, hanesan reprezentante povu, tenke tau importánsia ba asuntu sósiu ekonómiku sira hanesan Bolsa da Mãe Jerasoun Foun. Tenke hatama fila-fali iha proposta OJE 2024, hodi responde ba kompromisu ba redusaun ki’ak, má nutrisaun no stunting nune’e mós mortalidade inan ho oan no hatun fertilidade iha Timor-Leste,” nia esplika.
Notísia Relevante: MSSI relata razaun esklui programa bolsa da mãe jerasaun foun
Jornalista : Osória Marques
Editór : Cancio Ximenes

