Agrikultór Tapo-Memo husu MAPPF apoia ai-moruk kombate peste
BOBONARO, 15 janeiru 2024 (TATOLI)-Agrikultór sira hosi suku Tapo-Memo, postu administrativu Maliana, munisípiu Bobonaro, husu ba Ministériu Agrikultura, Pekuária, Peska no Floresta (MAPPF) atu fó apoia aai-moruk hodi kombate peste karakól ne’ebé sempre ataka hare-oan iha atar laran.
Natar na’in suku Tapo-Memo, Calisto dos Santos, haktuir iha tinan kotuk falla kolleta tanba hare oan hetan ataka hosi karakól.
Nia dehan, iha tinan hirak liubá, rezultadu hare kada ektare bele atinje karon mutin 80 to’o 90, maibé iha tinan kotuk 2023 kada ektare hetan de’it karon ualu to’o 15.
Notísia relevante: Natar ektare rihun 13-resin iha Maliana abandona
“Ami falla tanba karakol haan hotu kedas, parte tún mai ne’e hotu kedas, ha’u-nia iha leten ne’ebá mos laiha, agora ami foin halo fali, komesa tratór tún ona, maibé balu baruk hela, tanba tinan kotuk fakar osan barak rezultadu laiha, ne’ebé sé bele governu ajuda ai-moruk ida karakól nian ne’e, tanba ami idak-idak ba buka labele, aimoruk ne’e ita Timor nia iha mak ne’e ou lae, ai-moruk ne’ e mai hosi Indonézia,” nia informa ba Tatoli, iha naatar parte sentru Memo, segunda ne’e.
Eis Xefe aldeia Pipgalak I ne’e husu ba MAPPF liuhosi Diresaun Servisu Munisipál Agrikultura atu kontrola servisu estensionista sira iha terrenu.
Tuir nia, durante ne’e produtu hetan ataka hosi peste, maibé laiha extensionista ida mak atu tún ba terrenu hodi fó apoia téknika no maneira kombate karakól.
“Ha’u la’ós hatún ida, ita-nia PPL sira agora ne’e servisu laloos ida, sira dalaruma sai hosi kantor mai iha estrada de’it ba mai fila, la tama natar laran ida, governu presiza tau-matan ba sira, tanba sira-nia informasaun mai ami ne’e zero,” tenik Calisto.
Agrikultór Mateus Lopes, reforsa, agrikultór pertense ba irrigasaun Maliana II maioria iha vontade atu halai natar, maibé durante ne’e sira hafuhu malu de’it ho karakol.
“Agora ami bele book ona natar, maibé ami sei ta’uk hela, tanba karakol ne’e kuandu hare oan sai, nia mós komesa nakonu iha natar laran, ita iha nia sei la haan, mas fila tiha, dadeer mai fali ne’e hare kotu ona,” nia katak.
Nia mos husu ba MAPPF atu aselera projetu konstrusaun irrigasaun Maliana II atubele fornese bee ba agrikultór sira-nia nátar.
Enkuantu tuir dadus natar ne’ebé pertense ba agrikultór suku Tapo-Memo hamutuk 2,000, hosi hosi totál ektare 1,300 mak abandona dezde 2011 to’o agora.
Notisia relevante: Agrikultór Tapo-Memo falla kolleta Hare tinan 2023
Jornalista: Sérgio da Cruz
Editór: Evaristo Soares Martins
