Edukasaun xave ba dezenvolvimentu, estuda maka’as
DILI, 25 janeiru 2024 (TATOLI)-Deputadu membru komisaun G trata asuntu Edukasaun, Juventude, Desportu no Kultura iha Parlamentu Nasionál (PN), Mariquita Soares, hakarak enkoraja estudante timoroan hotu atu fó importánsia estuda makaas, tanba futuru rai ne’e iha estudante sira nia liman.
Notísia relevante: https://tatoli.tl/2024/01/16/komisaun-g-rekomenda-governu-hasae-kualidade-edukasaun/
“Ho komemorasaun loron mundiál ba edukasaun, husu nafatin estudante sira atu bele nafatin estuda ho di’ak, nafatin tuir oráriu ne’ebé profesór sira estabelese ona atu bele estuda ho di’ak, tanba ko’alia kona-ba edukasaun mak xave ba dezenvolvimentu iha futuru, labarik sira mak sai futuru ba nasaun,’’ Deputada membru komisaun G ne’e hato’o mensajen ne’e iha uma fukum PN, kinta ne’e, relasiona ho komemorasaun loron mundiál edukasaun ne’ebé mundu tomak inklui Timor-Leste komemora kada tinan iha 24 janeiru.
Deputada ne’e mós hakarak rekomenda ba Governu atu tau tau atensaun iha setór edukasaun liliu atu hasa’e kualidade edukasaun mak buka atu rezolve problema manorin-na’in kontratadu sira, konstrui infraestrutura aumenta sala-de-aula, laboratóriu, aumenta fasilidade meza no kadeira tanba iha fiskalizasaun komisaun nian identifika problema sira ne’e ita nafatin enfrenta.
Aliénde rekomenda atu presiza mellora merenda eskolár liliu ijéne bainhira ko’alia kona-ba labarik ne’ebé saudável.
Antes ne’e, Prezidente komisaun G, Deputadu Armando dos Santos Lopes, rekomenda Governu atu investe iha área edukasaun hodi bele hasa’e kualidade edukasaun iha Timor-Leste.
Tanbá, tuir nia, problema edukasaun durante ne’e husi primeiru Governu to’o mai ohin loron seida’uk rezolve nafatin, nune’e asuntu edukasaun sai nafatin preokupasaun Deputadu sira nian iha PN sempre levanta no mós sai polémika ba manorin na’in sira ne’ebé iha baze enfrenta dadaun akontese.
“Ko’alia kona-ba kualidade edukasaun vontade no seriedade presiza iha asaun no konsensu atu atinji kualidade edukasaun. Tanba kualidade edukasaun ne’e fatór barak determina ba infraestrutura báziku, manorin sira, kuríkulu no mós kompeténsia haat profesór sira,” Prezidente Komisaun G ne’e hateten ba Ajénsia TATOLI iha uma fukum PN, iha ámbitu komemorasaun loron Internasionál Edukasaun.
Nia hatutan, kompeténsia haat profesór sira ne’ebé iha ne’eba mós ita determina lian portugés, sai fatór importante mós presiza manorin na’in sira domina ida ne’e, tanba ida ne’e transfere matenek ba alunu sira, iha profesór kuaze 50% seida’uk hanorin ho língua portugés no iha kuríkulu hatur lian portugés, hanoin ida ne’e mós fatór ida ita-nia problema oinsá mak bele rezolve, tanba asuntu kualidade edukasaun refere mós ba kualidade profesór.
Aliénde inklui sei falta laboratóriu, tanba laboratóriu hanesan meiu ida prova teória loos kalae nune’e presiza prátika saida mak alunu sira apriende husi teória.
“Governu nia mai husi povu, entaun Governu nia programa oinsá atu rezolve problema edukasaun iha Timor-Leste liliu povu nia oan. Tanba ho edukasaun ita bele rezolve problema nasaun nian iha futuru, seim edukadu ka laiha matenek ita sei la rezolve problema,” Nia hateten.
Nia konsidera alokasaun orsamentu durante ne’e ba área edukasaun sufisiente, tanba ida ne’e tenke tuir ita nia kapasidade ezekusaun, ne’ebé bele rezolve problema sira ho fazeadamente kada tinan.
Tanba, Prezidente Komisaun G ne’e, hateten problema edukasaun sei nafatin atu Governu foun ida mai mós nia sei rezolve sei la hotu, tanbá edukasaun ne’e relasaun ho ema, no ema ne’e iha dezenvolvimentu kada minutu ka tinan, ne’eduni problema edukasaun nafatin tuir evolusaun umanu ne’ebé lao, maibé ita nafatin investe hodi hasa’e kualidade edukasaun ne’e rasik.
Prezidente Komisaun G iha PN, hato’o ninia mensajen iha loron internansionál edukasaun hodi fanun ita atu nafatin fó importánsia ba setór ne’e oinsá hasa’e kualidade edukasaun hodi forma jerasaun foun sira ho kualidade serbi nasaun ne’e iha futuru.
“Ho loron ne’e atu fanu ita hodi bele haree fila-fali ita nia meiu ne’ebé ita halo, oinsá mak eduka timoroan sira, tanba edukasaun ne’e importante tebes alunu sira ne’e sai ita-nia target (alvu), tanba ida ne’e mak iha futuru atu dezenvolve nasaun ita presiza tenke hanorin ema ne’ebé iha kualidade duni,” nia hateten.
Notísia relevante:ME Dulce de Jesus defende importánsia edukasaun olístika
Jornalista: Nelson de Sousa
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo
