OÉ-CUSSE, 19 Abríl 2024 (TATOLI) – Sekretáriu Rejionál ba Asuntu Administrasaun, André Lao, ne’ebé reprezenta Prezidente Autoridade Rejiaun Administrativa Espsiál Oé-Cusse Ambeno (RAEOA), Rogério Tiago Lobato, rekomenda ba Governu Sentrál katak molok halo prospesaun no peskiza ba rekursu minerál metáliku iha Oé-Cusse persiza halo tuir kultura hodi hetan matak malirin.
“Polítika ne’e kompeténsia Governu Sentrál mak fó lisensa, maibé liuhusi biban ne’e, ami husu de’it ba Governu, bainhira atu hahú halo ona esplorasaun ba rikusoin ne’ebé iha Oé-Cusse, ami persiza de’it konsidera kultura povu Atoni nian atu halo serbisu karik hetan matak malirin”, André Lao sujere iha ámbitu atribui lisensa prospesaun no peskiza ba minerál metáliku ba empreza Iron Fortune Pty Ltd., ne’ebé realiza iha otél Ambeno, Oé-Cusse, ohin.
Tuir nia, kultura ne’e importante tanba fatuk-lulik, bee-lulik no rai-lulik prezerva hela dezde bei-ala sira husi jerasaun ba jerasaun, tanba povu Atoni maioria moris ho kultura no fiar nafatin ba lulik sira-ne’e.
Hatán ba rekomendasaun ne’e, Ministru Petróleu no Rekursu Minerál (MPRM), Fransisco Monteiro, hateten Governu fó ofisiálmente lisensa no prosesu sira-ne’e empreza sei halo preparasaun no diskusaun kle’an ho Autoridade Nasionál Minerál molok hahú serbisu.
“Maibé munisipíu seluk kualkér esplorasaun iha minerál ka iha petróleu rasik tenke hahú ho rekoñesimentu, katak rikusoin sira-ne’e natureza ninian, ne’e ita-nia bei-ala sira husik, entaun ba parte kultura tenke hahú uluk mak foin tama investigasaun sira. Ita timoroan moris ho kultura, ne’e duni importante atu konsidera”, nia katak.
Tuir dadus husi ANP, área ba atividade prospesaun no peskiza ba minerál metáliku iha Oé-Cusse iha rua, alvu mak sei kobre ouru ka osan-mean, manganés no osan-mutin.
Fatin dahuluk lokaliza iha sub-rejiaun Pante Makasar, iha suku Taiboko, aldeia Maquelab, Ulas, Nemun no Hauboni, no envolve mós sub-rejiaun Nítibe husi Suni-Ufe, aldeia Cabana, Fuabano no Oélcaem, suku Usitaku iha aldeia Nítibe no Kuantua, suku Lela-Ufe iha aldeia Hau-Ufe ho área konsesaun MEL2023-CA-ZG004.
Fatin daruak, iha sub-rejiaun Nítibe iha suku Ban-Afi, aldeia Kuanobe no Hau-Tefo, envolve mós sub-rejiaun Pássabe, iha suku Abani, aldeia Haemnanu, Pássabe no Naetuna, inklui sub-rejiaun Oésilo iha suku Bobometo, aldeia Quibiselo no Tumin, suku Usiataqueno, iha aldeia Nibin ho área konsesaun MEL-CA-ZG007.
Notísia relevante: Governu atribui lisensa ba empreza Iron Fortune halo peskiza ba minerál metáliku iha Oé-Cusse
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editora: Maria Auxiliadora




