iklan

POLÍTIKA

PN aprova alterasaun Estatutu Kombatente Libertasaun Nasionál iha faze jeneralidade

PN aprova alterasaun Estatutu Kombatente Libertasaun Nasionál iha faze jeneralidade

Prezidente Parlamentu Nasionál, Maria Fernanda Lay. Imajen/TATOLI

DILI, 29 abríl 2024 (TATOLI)—Parlamentu Nasionál (PN), segunda ne’e, liuhusi reuniaun plenária aprova proposta-lei númeru 7/VI(1a), alterasaun datoluk lei númeru 3/2006, 12 abríl, kona-ba Estatutu Kombatente ba Libertasaun Nasionál iha faze jeneralidade ho votu afavór 39, kontra 0 no abstensaun 19.

Notísia Relevante: PN aprova pedidu urjénsia ba alterasaun Estatutu Kombatente Libertasaun Nasionál

“Nune’e, proposta-lei númeru 7/VI(1a), alterasaun datoluk lei númeru 3/2006, 12 abríl, kona-ba Estatutu Kombatente ba Libertasaun Nasionál pasa iha faze jeneralidade,” Prezidente Parlamentu Nasionál, Maria Fernanda Lay, hato’o iha sala plenária, Parlamentu.

Nune’e, meza envia hikas proposta-lei ne’e ba komisaun F atu kontinua trata iha faze espesialidade.

Ministru MAKLN, Gil da Costa Monteiro “Oan Soro” ne’ebé aprezenta proposta-lei númeru 7/VI(1a), alterasaun datoluk lei númeru 3/2006, 12 abríl, kona-ba Estatutu Kombatente ba Libertasaun Nasionál, hakarak altera artigu hamutuk 14 iha lei vijente.

“Iha loron 25-26 janeiru 2024 ministériu halo ona konsultasaun aberta ho estrutura MKLN nasionál no munisipál nu’udar órgaun úniku reprezentante husi kombatente, nune’e  ministériu submete no aprezenta proposta alterasaun ba artigu sira hanesan artigu 3, 10, 11, 12, 13, 15, 18, 27, 28, 35 no revoga artigu 17 Komisaun Omenajén nune’e reajusta husi artigu 8, 15, 18, 31, 32 no ikus liu hasai letra eis iha artigu 38 husi Estatutu Kombatente hodi hetan apresiasaun husi Konsellu Ministru antes lori mai uma-fukun Parlamentu Nasionál,” nia hateten.

Nu’udar baze ba implementasaun, tanba ne’e hahú iha tinan 2006 MAKLN komesa halo ona validasaun ba kombatente no mártir hamutuk rihun 7668 tuir grau ida-idak.

Husi númeru ne’e, hamutuk ema benefisiáriu ba pensaun kombatente no mártir 28.281, iha mandatu Governu da-sia ba tinan 2023 nia rohan ne´e finaliza verifikasaun dadus tinan 2009 ne’ebé ho nia totál rekerente ne´ebé rejistu 124.680.

Dadus hirak ne´e, nia hateten, sei hein validasaun finál no sei rezolve mós dadus pendente no reklamasaun husi primeriu rejistu hamutuk rihun 10.391, no iha periódu mandatu ida-ne’e sei kontinua halo abertura rejistu datoluk hodi konklui.

Maibé, nia dehan, iha períodu ida-ne’e mós mosu lamentasaun barak husi komunidade kona-ba dadus veteranu, tanba ne’e iha mandatu Governu da-sia identifika problema barak kona-ba falsifikasaun dadus, prizaun, sertidaun óbitu no seluk tan.

Iha rekoñesimentu baze apoiu estatutu kombatente sira-ne’ebé mate iha ai-laran no iha vila, diskriminasaun ba determinasaun husi estrutura diretiva sira kona-ba dedikasaun ou eskluzividade, la rekoñese estudante no eis funsionáriu sira-ne’ebé uluk kontribui mós ba luta, maibé balun simu hela pensaun.

Família sira husi kombatente falesidu sira ezije rejistu no asesu pensaun no problema ekonómia sira seluk, aleinde ne’e iha inan feton sira-ne’ebé uluk hetan violasaun tanba hakarak defende inteerese ukun-aan, ikus mai sosiedade ida-ne’e prega liafuan ba sira hanesan vítima no esplora ba nia istória no hodi sai ba konsumu públiku, ida-ne’e nu’udar Estadu la permite tanba halo intimidasaun ba ema-nia psikolójia no nia dignidade, ikus família sira sente moe no hirus.

Nune’e, ho hanoin katak lei tenke fó fatin ba sira hodi dignifika sira-nia terus nu’udar kontribuisaun ba luta no hodi bele permite armónia sosiál no estabilidade polítika nasionál,

“Proposta alterasaun ne’e  kumpre ba kompromisu programa Governu dasia hodi rezolve preokupasaun sira husi kombatente no família mártir libertasaun nasionál ho objetivu atu rekoñese estudante no eis funsionáriu sira-nia kontribuisaun. Valoriza inan feton sira-nia sofrimentu ho estatutu nu’udar patriota libertasaun nasionál, kontrola rekomendasaun ba dedikasaun eskluziva tenke bazea ba partisipasaun la’ós ona ho determinasaun husi estrutura sira  sempre mate iha baze apoiu no durante rezisténsia hodi define sira-ne’ebé mate,” nia dehan.

Tanba, nia dehan, inimígu fó dalan ba família husi kombatente falesidu hodi rejistu determina direitu ba pensaun sobrevivénsia, rekoñese baze apoiu ba direitu prestasaun pekunária únika 3-7, atribui pensaun pekunária únika ba família kombatente felesidu ne’ebé la konsege simu sira-nia direitu.

Tuir nia, ida-ne´e mós proteje investimentu fundu veteranu ne’ebé dezenvolve husi Konsellu Kombatente Libertasaun Nasionál (KKLN), nu’udar kontribuisaun ba prosesu dezenvolvimentu sustentável tuir prinsípiu libertasaun ba povu.

Enkuantu, tuir testu orijinál iha Proposta-lei númeru 7/VI(1a), alterasaun datoluk lei númeru 3/2006, 12 abríl, kona-ba Estatutu Kombatente ba Libertasaun Nasionál atu altera artigu 3, 8, 10, 11, 12, 13, 15, 18, 27, 28, 31, 32, 35 no 38.

Iha diskusaun faze jeneralidade ne’e, parte inisadór proposta-lei husi Governu hato’o uluk intervensaun no tuir mai hato’o relatóriu no paresér husi Komisaun F ne’ebé trata asuntu Saúde, Seguransa Sosiál no Igualidade Jéneru, katak proposta-lei ne’e obedese iha jeneralidade, kumpre rekezitu formál, konstituisionál no rejimentál, nune’e iha kondisaun apresia iha plenária.

Iha diskusaun jeneralidade ne’e, membru Parlamentu Nasionál sira diskute foku ba prinsípiu no sistema proposta-lei ne’e, nune’e diskusaun tuir mai faze espesialidade mak sei diskute espesífiku kada artigu ba matéria proposta-lei ne’e.

Jornalista : Nelson de Sousa

Editór        : Cancio Ximenes

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!