iklan

NASIONÁL, EDUKASAUN, HEADLINE

Pedidu submete lian tetum ba tradusaun Google nesesita testu-ortografia 1.500 resin

Pedidu submete lian tetum ba tradusaun Google nesesita testu-ortografia 1.500 resin

Logotipu Google Translate. Imajen/Espesiál

DILI, 09 maiu 2024 (TATOLI)—Institutu Nasionál Linguístika (INL) daudaun ne’e halo hela esforsu atu submete lian tetum ba tradusaun Google online, maibé presiza kumpre regra balun.

“Atu halo tradusaun iha Google ne’e karik lalais liu susar, tanba nia nesesita testu ho ortografia ne’ebé loos tenke 1.500 ba leten. Tanba nesesita testu barak mak parte hotu-hotu tenke fó idea la’ós ema ida de’it. Kuandu hatama testu barak mak foin prosesa,” Diretora INL, Rosa da Costa Tilman, informa ba Agência Tatoli, iha ninia knaar fatin, Caicoli, kinta ne’e.

Programa ne’e tama iha planu INL nian iha futuru, nune’e australianu, Rafael Mers mak daudaun ne’e tenta dezenvolve hela.

“Maibé ida-ne’e ha’u bele dehan prosesu planu hela, INL hakarak realiza maibé problema mak ligasaun ho osan. Profesór Rafael Mers ne’e serbisu ho voluntáriu, agora nia uza tetum.org, ida-ne’e uza duni INL nia ortografia. Ida-ne’e Téknika Informátika mak bele prosesu, entaun ho testu ne’ebé sira bele hatama iha programa ne’e no sira hamosu iha tradusaun Google,” nia akresenta.

Notísia relevante : Governu tenke uza ortográfia padronizada Tetun INL iha dokumentu Estadu

Nune’e, Diretora ne’e iha esperansa programa ne’e bele realiza iha tinan 2025, maski iha dezafiu oin-oin.

“Ita presiza orsamentu, ne’e la fasil, maibé kuandu iha orsamentu buat ne’e sei la’o lalais tanba ema barak mak matenek iha área ida-ne’e,” Diretora Rosa, tenik.

Atu realiza programa ne’e presiza peskizadór hodi peskiza no elabora testu, enkuantu daudaun Profesór Rafael Mers de’it mak domina tanba nia iha teknolojia, tradusaun ba disionáriu, linguajen hodi halo definisaun.

“Ida-ne’e ajuda timoroan atu intende liafuan tetum. Agora definisaun disionáriu ne’e disionáriu online, ne’e fasil maibé tradusaun Google todan, tanba ne’e mak nia dehan nesesita testu barak,” nia dehan.

Tuir Jerente Institutu, atu prepara teste barak ne’e presiza ema área oin-oin, enkuantu INL nia baze mak prepara matadalan ortográfika no definisaun disionáriu iha linguístika.

“Entaun oinsá área ekonómia, matemátika, sosiál no seluk tan, presiza ema barak nia kontribuisaun no kolaborasaun. Ema idak-idak nia área hakerek testu ho tetum maibé uza ortografia INL nian. Tanba INL mak iha baze legál. Ba ema ne’ebé atu halo tradusaun Google ne’e iha maibé Ita bele halo testu to’o 1.500 ka lae, hafoin halo programa ne’e, ami-nia baze mak linguístika de’it,” nia dehan.

Diretora fó ezemplu, liafuan naan la hanesan ho na’an, haree la hanesan ho hare, ha’u la hanesan hau, toos ho to’os, too ho to’o no seluk tan.

“Ita tenke halo diferensa tanba ita Timor la toman uza kapa-tatolan (‘). Nune’e bainhira hatama ba programa tradusaun Google labele halo ema konfuzaun, tanba kuandu kapa-tatolan laiha mak nia definisaun sai oin seluk,” Rosa hateten.

Jornalista     : Osória Marques

Editora          : Julia Chatarina

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!