Komisaun F simu dadus pasiente mate iha HNGV tanba ai-moruk ne’e laiha

DILI, 24 juñu 2024 (TATOLI)—Prezidente Komisaun F ne’ebé trata asuntu Saúde, Seguransa Sosiál no Igualidade Jéneru iha Parlamentu Nasionál (PN), Maria Gorumali Barreto, simu dadus husi Ospitál Nasionál Guido Valedares (HNGV, siglá portugés), katak pasiente sira-ne’ebé mate tanba ai-moruk ne’e laiha.
Notísia Relevante: Pasiente na’in-8 mate loron ida iha HNGV ne’e “Hoax”
“Ha’u hetan dadus ne’ebé mak kredível mai husi HNGV, nune’e hakarak hato’o iha plenária ida-ne’e no ba povu Timor-Leste bele akompaña katak, ema sira-ne’ebé mak mate iha HNGV ne’e la´os tanba ai-moruk mak laiha,” nia hato’o liuhusi reuniaun plenária Parlamentu, segunda ne’e.
Tuir dadus ne’ebé mak iha, iha 19 juñu ne’e ema na’in-rua (2) mak mate, 20 juñu ne’e ema na’in-rua (2), 21 juñu ne’e ema ida (1), 22 juñu ne’e ema na’in-neen (6), 23 juñu ema na’in-ida (1) no ohin dader ema na’in-tolu (3) mak mate.
“Sira-ne’e mate la’ós tanba laiha ai-moruk, ekipamentu no la’ós profisionál saúde nia atendimentu,” nia dehan.
Maibé, nia dehan, pasiente sira mate tuir nia kronolojia loloos ne’e sira mate tanba bebé mate ona iha kabun laran mak mai iha ospitál ne’e iha ema na’in-rua (2), tuir mai pasiente mate tanba sofre HIV-SIDA ne’ebé mak grave ona no pasiente moras fuan mak mate.
Tuir nia, iha mós pasiente mate tanba mai to’o iha dalan mate no pasiente to’o iha ospitál mate, ne’e dadus ne’ebé mak akontese iha 19 juñu to’o 21 juñu no iha 22 juñu mate ema na’in-neen (6) ne’ebé la’ós 23 juñu mate mak na’in-neen (6).
“Mate na’in-neen (6) ne’e nia problema iha pasiente ida tanba pendarhan otak makaas labele salva. Iha mós pasiente mate tanba lori mai ospitál tarde mate ona mak lori mai ospitál. Iha mós pasiente ne’ebé iha aten ho stadiun avansadu mate no mós iha bebé na’in-rua (2) ne’ebé mate kedas iha kabun laran mak refere mai HNGV. Pasiente ida HIV-SIDA no moras komplikadu labele salva, no mate sira ne’e dibawah 48 Jam la’ós diatas 48 jam ne’e tuir teória médiku sira-nian,” nia dehan.
Nune’e, nia dehan, ba maluk deputadu sira-ne’ebé halo fiskalizasaun hamutuk ho komisaun F ko’alia ema mate ne’e tanba ai-moruk, maibé médiku sira hato’o sira halo esforsu hotu ona maibé labele salva duni tanba nia mate menus husi oras 48, katak pasiente ne’ebé kondisaun grave mak lori mai iha ospitál.
Iha parte seluk, Deputadu PLP, Helder Freitas, hateten iha fiskalizasaun komisaun F iha munisípiu Ainaro identifika ai-moruk kuaze metade 50% laiha.
“Tanba saida PN aprova Orsamentu Retifikativu (OR) 2023 no Orsamentu Jerál Estatu (OJE) 2024, maibé sei problema iha ne’ebé ai-moruk la kompleta no laiha,” Deputadu opozisaun ne’e preokupa.
Deputada FRETILIN, Helena Martins, konsidera saúde hanesan direitu báziku ba ema hotu-hotu iha nasaun ida-ne’e no Governu iha responsabilidade atu kumpre nesesidade sidadaun sira-nian, maibé nia preokupa ho númeru ema mate kontinua aumenta iha HNGV.
Deputadu KHUNTO, Antonio Verdiál de Sousa, mós preokupa ai-moruk stock out iha fasilidade saúde balun prezudika tebes atendimentu ba povu nune’e kontinua ezije Governu atu tau atensaun.
Iha reuniaun plenária, reprezentante Governu liuhusi Sekretária Estadu Igualidade (SEI), Elbina de Sousa, rejista preokupasaun Deputadu sira-nian sei envia ba ministériu tutela hodi bele fó resposta eskrita ho detallu.
Maibé, nia hato’o katak Governu Konstituisionál da-sia (IX) lideradu husi Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão, sériu tebes tau atensaun ba área saúde.
Notísia Relevante: Eletrisidade mate iha HNGV la fó impaktu ba pasiente sira
Jornalista : Nelson de Sousa
Editór : Cancio Ximenes

