OÉ-CUSSE, 17 jullu 2024 (TATOLI) – Autoridade Nasionál Minerál, Empreza Públika (ANM, E.P) realiza, ohin, serimónia kulturál hodi husi lisensa ba beiala sira molok empreza Iron Fortune Pty. Ltd halo prospesaun no peskiza ba rekursu minerál metáliku, iha suku Taiboko, Rejiaun Administrativa Espesiál Oé-Cusse Ambeno (RAEOA).
Serimónia kulturál ne’e akompañia direita husi autoridade RAEOA, konsellu veteran, lia-na’in sira no autoridade lokál suku 18.
Sekretáriu Rejionál ba Asuntu Administrasaun, André La’o, hateten serimónia ne’e importante atu halo uluk, antes ekipa téknika sira tuun ba terrenu atu halo levantamentu ba dadus jeolójiku sira hodi bele hetan matak-malirin.
“Kulturál ne’e atu husu lisensa ba beiala sira, atu hatutan ba Na’i Maromak atu peskiza ne’e hetan matak-malirin no buka rikusoin naturál ne’e beiala sira hatudu saida mak iha. Tanba ne’e, ita halo liuhusi prosesu ida lulik sunu lilin”, André La’o esplika iha ámbitu serimónia rituál ne’e.
Notísia relevante: João Gonçalves rekomenda ba empreza envolve Oé-Cusse oan iha peskiza minerál metáliku

Prezidente ANM, Rafael de Araújo, espera ho atividade kulturál ne’e bele hetan bensaun, nune’e prosesu peskiza la’o ho di’ak no beiala sira hatudu dalan ba ekipa téknika atu identifika rekursu ne’ebé iha, ein termu kualidade no kuantidade. Nune’e, prosesu ne’e to’o iha faze ikus, Governu bele halo ona desizaun ruma atu avansa ba faze tuirmai ba esplorasaun.
“Ita iha esperansa boot atu empreza bele implementa sira-nia programa ne’e ho di’ak, tuir polítika ne’ebé ita aprova ona. Ita husu para programa ne’e bele hatudu rezultadu pozitivu, signifika atividade ne’ebé sira halo ne’e bele deskobre duni depozitu ruma rekursu ne’ebé iha, nune’e ita bele deside avansa ba futuru”, nia dehan.
Dirijente ANM ne’e apela ba komunidade atu labele preokupa, tanba ne’e prosesu inísiu no iha kódigu mineiru ne’e, lei ne’ebé utiliza hodi jere setór ida-ne’e, integra mós kona-ba direitu komunidade, bainhira rekursu hetan iha komunidade nia rai leten prevista ona iha baze legál sira.
“Ita apela ba komunidade atu nafatin apoia Governu no kompañia atu implementa serbisu ne’e fó benefisíu ba Timor-Leste”, nia husu.
Iha biban nee, Diretór empreza Iron Fortune, Ian Sinclair, promete sei hakruuk no la’o tuir regulamentu Timor-Leste nian no sei koopera ho entidade hotu hodi lori susesu ba misaun ne’e.
“Onra boot ida mai ami atu hakat bá pasu ohin serimónia kulturál ne’e. Ami-nia esperansa ida katak Iron Fortune sei loke opotunidade barak ba komunidade, sei loke postu traballu, no sei serbisu hamutuk ho komunidade iha suku Taiboko. Sei serbisu hamutuk ho empreza estatál Murak Rai atu fó susesu ba misaun ne’e”, nia promote.
Notísia relevante: Autoridade RAEOA rekomenda halo tuir kultura molok halo peskiza ba rekursu minerál
Bazea ba dadus ANP, área ba atividade prospesaun no peskiza ba minerál metáliku iha Rejiaun Oé-Cusse hamutuk fatin rua, ne’ebé nia alvu sei kobre ouru ka osan-mean, manganés no osan-mutin.

Fatin dahuluk lokaliza iha sub-rejiaun Pante Makasar, iha suku Taiboko, aldeia Maquelab, Ulas, Nemun no aldeia Hauboni, envolve mós sub-rejiaun Nítibe husi Suni-Ufe, aldeia Cabana, Fuabano no aldeia Oélcaem, suku Usitaku iha aldeia Nítibe no Kuantua, suku Lela-Ufe iha aldeia Hau-Ufe ho área konsesaun MEL2023-CA-ZG004.
Fatin daruak, iha sub-rejiaun Nítibe iha suku Ban-Afi, aldeia Kuanobe no Hau-Tefo, envolve mós sub-rejiaun Pássabe iha suku Abani, aldeia Haemnanu, Pássabe no Naetuna, inklui sub-rejiaun Oésilo iha suku Bobometo, aldeia Quibiselo no Tumin, suku Usiataqueno, iha aldeia Nibin ho área konsesaun MEL-CA-ZG007.
Hola parte iha serimónia lisensa prospesaun no peskiza ba minerál metáliku ne’e, husi xefe suku 18, xefe aldeia 63, membru autoridade RAEOA, veteranu, relijioza, sosiedade sivíl, Polísia Nasionál Timor-Leste no abitante lokál sira.
Notísia relevante: Governu atribui lisensa ba empreza Iron Fortune halo peskiza ba minerál metáliku iha Oé-Cusse
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editora: Maria Auxiliadora





