MS presiza tau prioridade ba polítika kombate moras hepatitis iha TL

DILI, 30 jullu 2024 (TATOLI)—Médiku Jerál iha Departamentu Medisina Interna iha Ospitál Nasionál Guido Valedares (HNGV, siglá portugés), Dioneia Benevides Monteiro, rekomenda Governu liuhusi Ministériu Saúde (MS) atu tau prioridade iha polítika no programa hodi kombate moras hepatitis iha Timor-Leste (TL).
Notísia Relevante: Prevene moras hepatitis presiza ijiene-labele fuma sigaru no hemu tua
“Ami-nia hanoin, dahuluk Governu presiza investe liu mak presiza promosaun (sensibilizasaun) ba territóriu laran presiza tebe-tebes, tanba moras ida-ne’e seidauk iha prioridade. Tanba ne’e, ami husu atu iha prioridade ba moras ida-ne’e,” nia hateten liuhusi programa “Entervista Eskluziva” ho topiku “Importánsia Koñese Hepatitis ho Ninia Prevensaun Sira” iha estúdiu Agjéncia TATOLI, iha Faról, segunda 29 jullu 2024) ne’e.
Tanba, tuir nia, dalabarak pasiente ho moras hepatitis mai iha fasilidade saúde ho komplikasaun ona entaun susar atu kura.
Aleinde halo promosaun, nia hateten, Governu presiza tau prioridade ba programa liuhusi screaning ka teste masál ba populasaun hotu hodi deteta di’ak liután hodi halo tratamentu sedu ba moras ne’e.
“Promosaun no prevensaun sufisiente ne’ebé di’ak ba ita-nia populasaun hotu hodi deteta moras hepatitis B, nune’e de’it mak ba oin bele hamenus númeru moras ne’e iha Timor-Leste,” nia hateten.
Hanesan husi parte Organizasaun Mundiál Saúde (OMS) rasik ne’ebé agora atu kombate hepatitis B, maibé Timor-Leste seidauk to’o iha ne’eba tanba koko trata atu bele hamenus, hodi oferese vasina ba labarik sira hotu foin moris.
Aleinde ne’e, Governu bele haree tratamentu anti-virál hanesan ai-moruk ne’ebé esensiál labele iha HNGV de’it maibé tenke iha ona ospitál referál ou sentru internamentu, di’ak-liu bele to’o sentru saúde iha postu administrativu sira.
Nune’e, nia dehan, bele fó atendimentu di’ak liután ba pasiente sira-ne’ebé hela dook husi munisípiu no postu sira, atu sira la presiza mai to’o iha Dili no hetan de’it tratamentu besik ka lori saúde ba besik komunidade.
“Atu ita haree hepatitis B sai hanesan prioridade ida nu’udar moras ida inklui komplikasaun. Ida-ne’e, ita investe makaas to’o tinan 10 ka 20 nia laran, ita bele hetan númeru ne’ebé ita hakarak,” nia dehan.
Entretantu, Organizasaun Mundiál Saúde (OMS) inísia loron mundiál ba hepatitis iha 28 jullu 2020 liubá, ho objetivu divulga, informa no sensibiliza moras referidu ba komunidade globál.
Tema loron mundiál ba hepatitis iha tinan 2024 ne’e mak ‘’Tempu ba Asaun’’ ka “It’s Time For Action”.
Tuir relatóriu OMS iha 2022 haktuir katak, ema millaun 304 moris ho hepatitis króniku B no C, iha 45% husi bebé ne’ebé moris durante oras 24 nia laran mak simu vasina kontra hepatitis B iha 2022.
Nune’e mós, relatóriu ne’e haktuir, ema millaun 1,3 mak mak mate ho moras hepatitis króniku B no C iha tinan 2022.
Notísia Relevante: HNGV iha ona alternativa teste raan ba moras Hepatitis B
Jornalista : Nelson de Sousa
Editór : Cancio Ximenes

