LIQUIÇÁ, 01 agostu 2024 (TATOLI)—Governu Timor-Leste seidauk kompleta prosesu fornesimentu sistema bee-moos no eletrisidade ba projetu Pelican Paradise iha área Tibar, munisípiu Liquiçá.
Diretór Ezekutivu Pelican Paradise, Jeremiah Chan, hateten, serbisu kontinua la’o maibé agora ekipa traballu tenke monta bee-moos no eletrisidade rasik tanba to’o agora seidauk iha.
“Obra agora sei la’o hela no ha’u mós hatene katak daudaun ne’e kanu bee-moos nian husi Bee Timor-Leste, Empreza Públika (BTL, E.P) tama ona, ami agora hein de’it oinsá sira atu monta, maibé atu asegura serbisu iha ne’e la’o nafatin ami uza bee sosa rasik no ba eletrisidade nian ami uza jeradór,” Jeremiah Chan, informa ba Agência Tatoli, fatin konstrusaun Show Unit Gallery iha Tibar, kuarta (01/08).
Ekipa Pelican Paradise rasik durante ne’e ativu hala’o enkontru ho Eletrisidade de Timor-Leste Empreza Públika (EDTL, E.P), BTL, E.P no TradeInvest Timor-Leste hodi buka solusaun hamutuk.
Governu liuhusi Ministériu Koordenadór Asuntu Ekonómiku (MAKE) hamutuk ho Pelican Paradise asina ona Akordu Investimentu Espesiál (SIA) iha iha janeiru 2022, ne’ebé iha akordu neme hateten katak Governu Timor-Leste responsabiliza ba buat tolu hanesan fornese rai ba prosesu implementasaun laiha problema ho komunidade lokál sira, fornese sistema bee-moos ho kualidade no liuhusi faze teste klíniku sira ne’ebé apropriadu hodi asegura katak prosesu konstrusaun bele dura ba tinan barak, nomós fornese instalasaun elétriku sira tuir nesesidade projetu nian.
Notísia relevante : Kanu dada bee ba projetu Pelican Paradise to’o ona Timor-Leste
Bee-moos no eletrisidade daudaun uza de’it hodi harii Galeria Show Unit ba Projetu Pelican Paradise, maibé atu kontinua ba etapa dezenvolvimentu otél, apartamentu no resort ne’e rasik presiza fornesimentu bee-moos no eletrisidade barak liután.
“Sosa de’it bee-moos no eletrisidade ho eletrisidade kustu boot liu no karik labele hahú konstrusaun boot hanesan otél sira, tanba ne’e molok hahú hein katak Governu tenke kompleta, no ha’u fiar katak ema hotu mós hatene katak depois ita asina ona akordu SIA katak, ne’e obrigasaun Governu atu fornese bee no eletrisidade atu nune’e konstrusaun ne’e bele la’o ho di’ak,” nia akresenta.
To’o oras ne’e, BTL kompleta ona perfurasaun bee-moos iha Tibar ne’ebé deklara ona apropriadu atu uza iha konstrusaun ba projetu ne’e husi sentru prefurasaun bee nian to’o mai Pelican Paradise ho distánsia kilómetru 1,4.
“Bee-moos seidauk fornese mai tanba sei iha problema ho rai ne’ebé sei uza hodi monta kanu sira ne’e uza rai privadu, entaun rai na’in sira la fó,” nia dehan.
Aleinde ne’e, EDTL, E.P mós instala ona transformadór rua ho kapasidade 1 Megawatt (1000 Kilowatt) ba prosesu konstrusaun no 150 KVA ho enerjia 120 Kilowatt ba administrasaun.
“Eletrisidade ne’e fornese diretamente husi Liquiçá, maibé buat ne’ebé ha’u rona maka karga eletrisidade ne’ebé sei uza ne’e boot liu, tanba ho fiu eletrisidade ne’ebé iha ne’e la tuir kapasidade karga. Iha ne’e ami fornese ona tanke bee boot rua no fatin ida ba painel distribuisaun eletrisidade ba projetu ne’e,” Jeremiah haktuir.
Pelican Paradise Group mós simu ona sertifikadu Deklarasaun Benefísiu tolu ho fundu investimentu inisiál ne’ebé kompostu husi Pelican Ahava, Unip.Lda millaun $90, Pelican Elior, Unip. Lda millaun $110 no Rezerva Pelican Adara millaun $1.
Projetu ne’e sei fó empregu ba ema na’in-1.500 durante konstrusaun no traballadór permanente na’in-1.300 hafoin konstrusaun no reflorestasaun ba área ne’e. Valór investimentu totál husi projetu ne’e kalkula besik millaun $700.
Iha estimasaun katak 80% husi área totál sei hetan reflorestasaun no restaurasaun ambientál.
Projetu ne’e, sei dezenvolve kompleta ho turizmu integradu, iha área ho totál maizumenus ektare 558, ne’ebé lokaliza entre Tasi-tolu no Tibar, ne’ebé sei inklui otél ida, kampu golfe, rezidénsia sira, sentru dezenvolvimentu juventude, eskola internasionál, ospitál internasionál no sentru komersiál tolu.
Jornalista : Arminda Fonseca
Editora : Julia Chatarina




