OÉ-CUSSE, 03 Fevereiru 2025 (TATOLI)– Organizasaun Naun Governamental (ONG), Binibu Faef Nome (BIFANO), iha Rejiaun Administrativa Espesiál Oé-Cusse Ambeno (RAEOA) konsege koserva ka hamoris fali bee-matan hamutuk 13, ne’ebé ameasadu atu maran iha tempu bailoron naruk.
“Dezde ami ejistensia iha 2003 to’o ohin loron, ami konsege salva no konserva liuliu hamoris fila-fali bee-matan hamutuk 13. Iha 2023 no 2024, ami kontinua konserva taan, agora daudaun iha ona rezultadu tanba komunidade sira komesa uza no Governu mós halo ona kanalizasaun ba komunidade hodi asesu bee ho distánsia besik,” Diretór Exekutivu ONG BIFANO, Jacinto Mala ba Jornalista iha Oé-Cusse.
Notísia relevante:BIFANO identifika kauza dezastre naturál iha Oé-Cusse tanba falta konsiénsia umanu

Tékniku atu hamoris fali bee-matan ne’ebé ameasadu atu maran, mak molok udan monu rai, BIFANO fasilita formasaun ba komunidade sira hodi halo kadalak ho objetivu atu kolleta udan-been.
“Ami-nia programa foku liu kuda udan-been, kona-ba kuda ai-oan ne’e programa konserva bee-matan sira, maibé ami fokuliu kona-ba oinsa kolleta udan-been ho tékniku kee debu bee, rai kuak no lasu bee, iha mós bee-matan ne’ebé besik liu mota ninin, ho inisiátiva satan ho gabiaun (bronjong) lokál uza au ho fatuk, nune’e labele hetan estragu,” nia dehan.
Daudaun ne’e, BIFANO hamutuk ho komunidade sira la husik udan-been sulin arbiru, tan ne’e kontinua uza oportunidade hodi trava kedas bee iha foho lolon sira atu tuun ba bee-matan.
Bee-matan hirak hamutuk 13 ne’e iha suku ualu, kompostu iha sub-rejiaun Oésilo mak suku Usitasa’e, sub-rejiaun Nítibe suku Ban-Afi, sub-rejiaun Pante Makasar mak suku Cunha, Bobokase, Lifau, Costa, Nípani no Taiboko.
Iha fatin hanesan, Xefe Grupu Komunidade iha aldeia Buqui, suku Usitasa’e, Paulino Ulan Colo hato’o agradesementu tanba nia lidera iha grupu lima mak eziste iha Buqui no envolve membru 300-resin mak ezekuta polítika ke’e rai ku’ak hamutuk 1.000 atu kolleta udan-been no konsege hatudu ona rezultadu.
“Antes ne’e, ami-nia bee-matan Oél-Aijaob ho Oéliso de’it, maibé depois programa ne’e tama iha tinan hirak bá kotuk, ami hahoris fali bee-matan rua, ida iha Oélatimo no ida iha Oélpaoktob. Bee-matan rua ne’e agora komunidade konsumu,” nia agradese.
Notísia relevante:PERMATIL konsege hamoris bee-matan neen iha foho Leolbatan
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editór: Florencio Miranda Ximenes




