DILI, 19 Fevereiru 2025 (TATOLI)—Embaixadora Estadu Unidu (EUA) iha Timor Leste, Donna Ann Welton, hateten programa ne’ebé hala’o husi USAID iha Timor-Leste sei iha hela avaliasaun no revizaun husi Governu Amerikanu.
Notísia Relevante: PR Horta kongratula Prezidente EUA Donald Trump
Donn Ann hateten, relasiona ho desizaun Prezidente EUA Donald Trump, hodi konjela temporariamente USAID iha mundu tomak, hanesan USAID, hodi halo avaliasaun durante loron 90 nia laran.
“USAID iha Timor-Leste seidauk taka. Programa hotu-hotu ne’ebé hala’o husi USAID iha Timor-Leste, agora daudaun iha hela avaliasaun no revizaun no servisu hotu-hotu ne’ebé hala’o husi pesoál USAID kontinua la’o hanesan baibain,” Embaixadora Donna Ann hateten ba jornalista sira iha Palásiu Prezidensiál Nicolau Lobato, Bairru Pite, ohin.
Prezidente foun Donald Trump ho nia Administrasaun halo hela revizaun ba ajuda estranjeiru ne’ebé oferese ba nasaun sira iha mundu tomak.
“Ita seidauk hatene desizaun loloos kona-ba asuntu ne’e, tanba agora buat hotu sei iha hela diskusaun nia laran, sei iha prosesu foti desizaun. To’o agora, ita seidauk hatene iha impaktu ka lae, Buat sira-ne’e hotu sei iha hela prosesu foti desizaun,” nia dehan.
Prezidente Donald Trump nia desizaun, iha Janeiru 2025, hafoin eleitu fali nu’udar Prezidente Estadu Unidu nian, Donald Trump halo desizaun sira-ne’ebé maka halo ema hakfodak no kria hela polémika.
Prezidente Donald Trump nia administrasaun presiona hela USAID atu koopera iha esforsu sira atu muda Washington nia alokasaun ajuda sira iha mundu tomak hodi aliña ho nia polítika “Amerika Primeiru”. Iha nia memorandu, Trump ameasa atu foti asaun hasoru funsionáriu sira ne’ebé ignora orden.
Antes ne’e iha loron-sábadu, 19 Janeiru 2025, haruka ona memorandu ida-ne’ebé makaas ba pesoál USAID liu 10,000 hodi haruka sira atu para ‘serbisu’, atu nune’e ajuda EUA nian iha mundu tomak bele konjela temporáriu.
Desizaun ne’e hein katak USAID nia funsionáriu sira bele ajuda realiza Trump nia objetivu sira.
Dezde simu pose nu’udár prezidente Estadu Unidu nian, Trump foti ona pasu sira hodi kumpre promesa sira hodi reforma burokrasia ida-ne’ebé Trump fiar katak frajil durante nia administrasaun 2017-2021. Nia mós atribui fali ka hasai ona funsionáriu públiku atus resin iha ajénsia sira EUA nian.
Polítika foun lubuk ida mak implementa, inklui polítika esterna sira hanesan hasai EUA husi Akordu Paris kona-ba Klima, OMS, hakotu sidadania automátika EUA nian ba sira-ne’ebé moris iha EUA, arranju sira admisaun refujiadu nian, implementa tarifa sira bazeia ba Polítika Komérsiu “Amerika Primeiru”, no avalia ninia ajuda estranjeiru.
Ho desizaun ne’e, Organizasaun Mundiál Saúde (OMS), iha Tersa (21/1/2025), hato’o nia lamentasaun ba desizaun Prezidente Estadu Unidu, Donald Trump hodi hasai Estadu Unidu Amérika husi organizasaun ne’e.
OMS hala’o papél krítiku ida hodi proteje saúde no seguransa ema sira-nian iha mundu tomak, inklui povu Amerikanu, hodi rezolve kauza prinsipál sira moras nian, harii sistema saúde sira-ne’ebé forte liu no deteta, prevene no responde ba emerjénsia saúde sira.
Notísia Relevante: PM Xanana felisita Donald Trump ne’ebé eleitu ba Prezidente EUA
Jornalista : Hortencio Sanchez
Editór : Cancio Ximenes





