iklan

OPINIAUN

Semana santa ka lulik, semana boot liu

Semana santa ka lulik, semana boot liu

Dom Carlos Filipe Ximenes Belo

Husi: Dom Carlos Filipe Ximenes Belo

Laureadu Prémiu Nobel ba Paz, 1996

Ho Domingu Ramos ka Domingu Paixaun, ita tama iha Semana Santa, ka semana boot liu. Ita hotu hatene saida mak semana. Liafuan ne’e portugĂ©s, no mai hosi lia Latim “septimana”, dehan katak perĂ­odu ida ho loron hitu (7), “sete manhĂŁs, dadeer-saan hitu”. Iha tinan ida nia laran iha semana lima nulu resin rua (52). MaibĂ©, ida-ne’e mak boot liu. Tanba sĂĄ mak semana ida-ne’e santa ka lulik liu, ka semana boot liu? Tanba iha semana ne’e nia laran, Uma-kreda sei selebra akontesimentu boboot de’it, kona-ba Na’i Jesus Kristu nia mistĂ©riu ka moris: Ninia PaixĂŁo (terus), Crucificação (hedi ba krĂșs) no Ressurreição (moris hi’as).

Semana boot liu ne’e hahĂș iha Domingu Ramos, ne’ebĂ© atan ha’u esplika tiha ona. Iha Kinta-feira santa, Uma-kreda sei hanoin hikas loron Na’i Jesus ho nia eskolante sira selebra ba dala ikus PÁSCOA, (PĂĄskua) no han hamutuk “Última Ceia. Defaktu, Jesus ho nia disĂ­pulu, tuir povu judeu nia lisan no istĂłria selebra PĂĄskua. Tinan tinan, povu Judeu selebra PĂĄskua atu hanoin kalan Maromak JavĂ© liberta povu hosi Egipto sira-nia ukun no kbiit.

MaibĂ©, iha “Última Ceia”, Na’i Jesus hahĂș buat foun ida: Nia kaer paun, dehan: -“ Ne’e HaĂș-nia isin, hola ba, no han ba. Ne’e kalis Ha’u raan nian, simu ba, no hemu ba.” Iha ne’e hahĂș PĂĄskua foun, bolu PĂĄskua Kristaun. Na’i Jesus liberta ita tomak hosi DemĂłniu no sala nia ukun no kbiit hodi haraik ba ita moris foun, moris iha grasa no liberdade espirituĂĄl.

Iha kalan ne’ebĂĄ, Na’i Jesus fĂł ezemplu boot haraik-an nian, hodi hodi fase apĂłstolu sira-nia ain, hodi hatudu domin boot. Jestu ida-ne’e hatudu mai katak, ita mĂłs tenke HARAIK-AN NO SERBÍ MALUK SIRA. Iha mundu tomak, serimĂłnia “Última Ceia” ne’e, hala’o iha loraik ka kalan. Iha dadeer-saan, iha katedrĂĄl, amu bispu no amu-lulik sira selebra MISSA CRISMAL.

Iha Sesta-feira santa, Uma-kreda hanoin hikas no selebra Na’i Jesus nia terus; Nia lori krĂșs ba foho KalvĂĄriu. Iha foho tutun ema hedi Nia ba krĂșs. Tuirmai, Na’i Jesus iis kotu, no mate atu soi ema tomak.

SĂĄbadu santu: loraik ka kalan, Uma-kreda hein Na’i Jesus nia moris hi’as, ho orasaun, liuliu ho Misa, iha kalan fahe rua. Iha kalan ne’e. hala’o serimĂłnia fĂł bensa ba lilin boot ka cĂ­rio pascal, ne’ebĂ© reprezenta JESUS-LUZ DO MUNDO. Iha liturjia, iha leitura sia, ka hitu, hasai hosi Testamentu Tuan no Testamentu Foun. Tuirmai, hahĂș misa solene. Tanba Na’í Jesus moris hi’as, Uma-kreda sente kontente, no hananu ALELUIA.

Iha fatin balu, ema katekĂșmenu sira simu sakramentu batizmu, no sarani tomak hafoun fali sira-nia promesa batizmal. Hanesan uluk iha tempu bapa sira-nian (IndonĂ©zia), koramil sira obriga ita-nia katuas sira, aman, tiu, maun ka primu sira ba JAGA, nune’e mĂłs sarani sira, iha mundu tomak, halibur an hodi hein Jesus nia moris hi’as (resurreisaun).

Kumprimentus,

Lisboa, 11 AbrĂ­l 2025

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!