DILI, 18 Setembru 2025 (TATOLI)—Sekretáriu Estadu Formasaun Profisionál no Empregu (SEFOPE), Rogério Araújo Mendonça, konsidera papél traballadór timoroan sira-ne’ebé reintegra iha nasaun estranjeiru nia kontribuisaun fundamental tebes, tanba bele ajuda ona Governu redús taxa dezempregu iha rai-laran no hasa’e ekonomia família.
Notísia Relevante: Tempu-badak, Traballadór timoroan 100-resin sei dezloka tan ba Austrália
“Traballadór timoroan barak ona mak ba servisu iha Austrália liuhusi programa mobilidade laborál ka baibain bolu Pacific Australia Labour Mobility (PALM) ne’ebé fó espasu ba juventude timoroan sira hodi hadi’a sira-nia moris,” Sekretáriu Estadu ne’e informa ba jornalista sira iha Top Golf, Kristu Rei, kuarta ne’e.
Nia informa, iha tinan 2024, SEFOPE haruka ona traballadór hamutuk na’in-4.000.00 ba servisu iha Austrália ne’e signifika katak sira hasa’e ona ekonomia família uma laran nian, nune’e mós hasa’e kreximentu ekonómia iha rai-laran.
Tanba ida-ne’e, nia husu nafatin ba traballadór timoroan sira-ne’ebé hetan ona oportunidade ba servisu iha Austrália fila mai halo investimentu no kria empregu ba nia-an inklui ema seluk, ne’e signifika katak nia ajuda ona Governu hodi redús taxa dezempregu rai-laran.
“Entaun, ho programa reintegrasaun ne’e ajuda tebe-tebes ita hodi kria empregu ba ita-nia an no mós kria empregu ba komunidade,” nia hateten.
Iha fatin hanesan, Reprezentante Traballadora Timoroa ba Australia, Umbelina Barros, hateten sente kontente tebes ho programa mobilidade laborál ne’e tanba bele ajuda ona nia hodi halo mudansa ba ninia família nia moris durante ne’e.
“Ha’u hetan oportunidade ba servisu iha Austrália iha tinan 2018 iha área ortikultura nian. Durante servisu fulan neen (6) nia laran, ha’u konsege rekolla osan hamutuk $3.000. Bainhira, ha’u fila mai Timor, ha’u ho ha’u-nia parseiru komesa iha hanoin ida hodi halo kost (guest house) ho inísiu kuartu haat de’it,” nia informa.
Nia relata, negósiu ne’ebé nia halo ne’e iha área Bekora-Dili, maibé oportunidade la’ós iha ne’e de’it nia mós kontinua hetan tan oportunidade ba servisu iha Austrália iha tinan 2023, nune’e nia kontinua servisu durante fulan sia (9) hodi rekolla tan osan $10.000.
“Bainhira ha’u fila mai loke aumenta tan kuartu sia (9), nune’e agora hamutuk kuartu 13 ona. Husi ne’e, kada fulan ha’u hetan rendimentu $750 tanba kada kuartu, balun ema aluga ho folin $50 no balun $80, entaun husi osan sira-ne’e ha’u agora loke tan negósiu haki’ak manu,” nia esplika.
Husi ne’e, nia aprende katak esforsu ne’ebé iha bele atinje saida mak nia mehi ba, nune’e daudaun ne’e ninia moris garantidu hodi sustenta ninia oan na’in-haat nia estudu no família uma laran nian, no bele ajuda fó mós empregu ba ema seluk ne’ebé presiza iha ninia negósiu ne’e rasik.
Jornalista : Alexandra da Costa
Editór : Cancio Ximenes




