iklan

OEKUSI

Abitante 200-resin iha Pante Makasar ho voluntáriu teste raan konfirma HIV-SIDA

Abitante 200-resin iha Pante Makasar ho voluntáriu teste raan konfirma HIV-SIDA

Komunidade hamutuk 200-resin mai husi suku Naimeko no suku Bobokase sub-rejiaun Pante Makasar, voluntáriamente hakbesik ba profisionál saúde sira hodi konfirma sira-nia estatutu saúde ba kauza virus HIV-SIDA liuhusi teste raan. Imajen TATOLI/Abílio Elo Nini

OEKUSI, 23 Setembru 2025 (TATOLI) – Komunidade hamutuk 200-resin mai husi suku Naimeko no suku Bobokase sub-rejiaun Pante Makasar, voluntariamente, hakbesik ba profisionál saúde sira hodi konfirma sira-nia estatutu saúde ba kauza virus HIV-SIDA liuhusi teste raan.

Tan ne’e, Prezidente INCSIDA, I.P, Daniel Marçal, esplika, prezensa INCSIDA iha Oekusi, atu divulga informasaun kona-ba transmisaun virus HIV-SIDA, maibé parte saúde mós estadia iha fatin, nune’e bele enkoraza komunidade sira ho voluntariamente bele teste raan atu hatene idak-idak nia saúde.

“Maibé horsehik iha suku Naimeko 81, ohin iha suku Bobokase 125, ne’ebé ohin serbisu saúde relata mai katak, husi teste ida-ne’e, nia rezultadu negativu, ne’ebé parabéns ba imi,”nia hateten iha iha ámbitu divulgasaun ne’ebé hala’o iha suku Bobokase, ohin.

Notísia relevante:Atensaun, ema na’in-96 infetadu HIV-SIDA iha Oekusi  

Nia esplika, ema barak mate ho SIDA tanba subar lakohi koopera ho serbisu saúd, lakohi konfirma estatutu liuhusi teste raan, maibé hafoin INCSIDA halo divulgasaun, sidadaun balun iha konsiénsia rasik hodi hakbesik ba fasilidade saúde.

“Ohin de’it iha suku Bobokase 100-resin – ne’e di’ak tebes. Iha fatin-fatin ami ba halo divulgasaun, depois ami deteta iha ema rua tolu, maibé horsehik iha suku Naimeko, balun lakohi partisipa, sira-ne’ebé bai-bain moris livre ne’e, nia hatene no lakohi ba teste raan tanba nia ta’uk rezultadu ne’e, maibé ita nafatin sosializa ba ema hotu hatene nia impkatu ne’e oinsá,” nia hateten.

Iha fatin hanesan, Tomas Vasco informa hahú 2013 to’o 2025 trimestre daruak, ita rejista kazu infetadu ho virus HIV-SIDA hamutuk 96, husi númeru ne’e, rejista maka’as iha área Pante Makasar.

Tanba ne’e, nia dehan, oportunidade ohin, liuhusi divulgasaun ba kazu HIV-SIDA, ne’ebé organiza husi INCSIDA, importante, nune’e joven inan-aman bele rona direita, oinsá deteta, oinsá halo prevensaun to’o faze tratamentu.

Notísia relevante: https://tatoli.tl/2025/09/22/inklui-zona-mean-incsida-divulga-informasaun-kona-ba-transmisaun-hiv-sida-iha-raeoa/

Ezekutivu ne’e informa, kazu 96 ne’e rekolla liuhusi ezaminasaun bainhira profisionál saúde sira halo screening masal (triajen) liuhusi hasai raan iha fasilidade saúde hanesan iha postu saúde, sentru saúde no Ospitál Referál Oekusi.

“Meiu deteta kazu sira-ne’e, bainhira pasiente mai iha fasilidade saúde, pasiénte hasai raan, hafoin ba teste iha laboratóriu mak foin hatene nia rezultadu,” nia dehan.

Tanba ne’e, atu solusiona kazu sira-ne’e, polítika serbisu saúde Oekusi, sei kontinua implementa programa promosaun saúde iha nível suku no aldeia sira, atu konsiénsializa sidadaun hotu hodi kuidadu aan liuhusi hasai raan no labele halo relasaun seksuál livre.

Rekorde katak, antes ne’e, Autoridade RAEOA realiza enkontru koordenasaun ho servisu saúde provinsia Nusa Tenggara Timur (NTT) liuliu distritu Timur Tengah Utara (TTU) no distritu Kupang atu serbisu hamutuk foku liu ba moras hada’et sira.

Dadus rejistadu iha serbisu saúde Oekusi, dezde 2013 to’o Dezembru 2022, rejista ona ema na’in 10-resin mak hakotu ona vida ho virus HIV-SIDA.

Entretantu, tuir dadus kumulativu ne’ebé rejista kazu HIV-SIDA husi 2003 to’o Juñu 2025 hamutuk 2.400 mai husi munisípiu 13 mak hanesan, iha munisipíu Aileu rejista kazu 16 (0,7%), Ainaru rejista 40 (2%), Atauro rejista 1 (0,04%), Baukau rejista 76 (3%), Bobonaru rejista 126 (5%), Kovalima 97 (4%) no munisipíu Dili mak aas liu tanba rejista 1.767 (75%).

Nune’e mós, Ermera rejista 48 (1,7%), Likisá rejista 32 (1%), Lautein rejista 22 (0,9%), Manatutu rejista 24 (0,9%), Manufahi rejista 32 (0,9%), Oekusi rejista 96 (3,6%) no Vikeke rejista 23 (0,7%).

 

Jornalista: Abílio Elo Nini

Editór: Rafael Ximenes de A. Belo

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!