OEKUSI, 01 Outubru 2025 (TATOLI) – Komunidade sira nu’udar mós natar-na’in iha suku Lifau sub-rejiaun Pante Makasar, Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA), sente preokupadu tanba lixu barak soe namkari iha mota-ninin Ponte Noefefan nian.
Tan ne’e, Francisco Obe, nu’udar natar-na’in husi suku Lifau, rekomenda ba Autoridade RAEOA, atu buka fatin permanente, tanba ho fo’er sira-ne’e, bele estraga ema inklui animál tasi nian.
Imajen TATOLI/Abílio Elo Nini
“Ami-nia natar sira iha ne’e hela, ami tauk labarik sira sai halimár hetan infus ka daun sira-ne’ebé la uza ona, mangera supa raan mós mai fakar hotu iha mota-ninin ne’e, ami la’ós taka, bele maibé sunu motuk tiha, se la’e estraga ita-nia animál sira iha tasi, tanba mota ne’e iha ponte okos, kada domingu ema barak mai fase roupa. Ne’ebé, ami sujere, se bele muda kuandu tau nafatin, entaun tenke sunu rahun tiha, tanba ta’uk labarik ki’ikoan sira hetan, konserteza sei foti hodi halimar, ne’e la’ós foin mak fakar iha ne’e, maibé kle’ur ona,” nia hateten iha Ponte Noefefan Oekusi, ohin.
Notísia relevante: “Kria fatin lixu ida iha Oekusi” – Diretora Verónika
Iha fatin hanesan, Natar-na’in Francisco Colo, nia sujere bele utiliza mota-ninin sira, maibé presiza kee rai naruk no sunu mutuk, nune’e labele fó impaktu ba movimentu ema no animál sira iha mota-ninin.
“Ami rekomenda sei bele kee rai ku’ak, depois mak sunu iha fatin de’it. Labele mai fakar tiha depois husik nune’e de’it, ami tauk tanba ami-nia natar sira iha ne’e, keta ema balun soe tama ba ami-nia natar sira, entaun ne’e perigu ba ami, tanba ita haree rasik, daun sona ema, botir no minuman kaleng (lata bebida) bar-barak tupuk (butuk) hela iha mota-ninin ne’e, uluk sira ba fakar iha leten besik loos ha’u-nia natar, maibé ha’u mak la autoriza, ne’e mak sira muda fali mai kraik ne’e. Maibé, ita haree fó perigu no estraga ambiénte mota nian, ami husu sei bele rezolve kedas antes udan monu rai, selae mota mai lori tama hotu ba tasi-laran, di’akliu sunu mutuk tiha,” nia hateten.
Notísia relevante:Garante ijiene – orden públika, SEATOU disemina dekretu-lei nú. 3/2024 iha RAEOA
Hatan ba rekomendasaun sira, Minguel Buçan, nu’udar reprezentante husi Diretór Diresaun Rejionál Administrasaun, rekoñese tanba Oekusi seidauk iha fatin lixu permanente, tanba ne’e, nia sei relata preokupasaun ba autoridade sira atu konsidera.
“Ha’u sei hato’o ba superiór sira, atu koordena ho entidade relevante sira-ne’ebé fakar depois la sunu, tanba ita rekoñese, iha Oekusi seidauk iha fatin lixu permanente, tanba ne’e idak-idak soe lixu ne’e konforme sira-nia hakarak, tanba ne’e, ita-nia komunidade haree lamenta tebes, entaun asuntu ita sei informa liután ba dirijente sira atu konsidera,” nia katak.
Notísia relevante:AIFAESA apela ba restaurante iha Oekusi kumpre rekizitu hodi garante ijiene
Entretantu, tuir observasaun Jornalista Ajénsia Tatoli,I.P, nota, iha lixu barak ne’ebé butuk no lekar hela iha mota-ninin ponte Noefefan, balun sunu no balun la sunu inklui lixu balu namkari iha mota laran, maibé lixu ne’ebé sunu, botir, daun no sasán seluktan la sunu mutuk no husik kontinua namkarik iha mota-ninin.
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo
