BOBONARU, 24 Novembru 2025 (TATOLI)-Institutu Defeza Direitu ba Labarik (INDDICA, sigla portugés) akonsella inan-aman sira atu lori oan asesu ba edukasaun, tanba Estadu hatuur ona nia obrigasaun hodi establese eskola iha territóriu ho gratuita.
Koordenadór Unidade Kampaña Públika INDDICA nian, José Correia Piedade, hato’o mensajen ne’e iha ámbitu sensibilizasaun ba enkuadramentu legál, istória no establesimentu INDDICA, iha munisípiu Bobonaru, hodi komemora Loron Mundiál ba Labarik ne’ebé selebra kada tinan iha 20 Novembru ho tema “Ha’u-nia Loron, Ha’u-nia Direitu”, ne’ebé marka mós loron moris Konvensaun Direitu Labarik nian.
Nia hatutan katak matríkula ba estudante foun kontinua hela, tanba ne’e inan-aman sira hala’o papél krusiál ida hodi asegura sira-nia oan sira atu eskola.

José Piedade esplika katak família mak entidade primária hodi garante labarik sira-nia moris di’ak. Iha ambiente família nia laran, labarik sira hetan atensaun, domin, no edukasaun morál ne’ebé sai nu’udar fundasaun ba sira-nia dezenvolvimentu.
Notísia relevante: INDDICA sei fasilita labarik ualu husi Dili ba Oekusi kontinua fali sira-nia estudu
“Eskola lubuk ida mak Estadu estabelese ona iha territóriu Timor-Leste, matríkula kada tinan ne’e kontinua. Agora, papél ida-ne’e iha sé nia liman? Ida-ne’e iha inan-aman nia liman. Labele Estadu mak buka fali labarik atu bá eskola. Inan-aman mak iha papél atu haruka-oan asesu ba ensinu sira ne’ebé tuir labarik idaidak nia tempu”, koordenadór hateten iha Jináziu Maliana, segunda-feira ne’e.
Tuir nia, komunidade sira mós hala’o papél importante ida hodi kria ambiente ida ne’ebé seguru ba labarik sira, hodi permite sira atu halimar ho livre no realiza tomak sira-nia direitu sira.
José destaka mós dezafiu sira atu asesu ba edukasaun ho kualidade ba labarik sira, tanba família ho rendimentu ki’ik.
“Maski eskola públika sira gratuita, taxa eskola privada ne’ebé aas halo susar ba labarik barak atu hetan asesu ba edukasaun ho kualidade”. Entaun, ita mós ladún fó espasu ba ita nia-oan sira ne’ebé ho família kbiit-la’ek labele asesu ba eskola sira ne’ebé kualidade. Ida-ne’e mós pertense ba papél INDDICA nia oinsá kontinua halo advokasia, nune’e iha mudansa ruma”, katak.
Diretór Eskola Bázika Sentrál Raifun, postu administrativu Maliana, munisípiu Bobonaru, Domingos Mendes, konsidera komemorasaun Loron Mundiál Labarik sai hanesan momentu ida ba parte hotu-hotu família, komunidade, no Estadu hodi hametin sira-nia kompromisu atu kumpre labarik sira-nia direitu, partikularmente ba edukasaun.
Atividade ne’e hetan partisipasaun másima husi estudante ensinu báziku no sekundáriu jerál iha postu administrativu Maliana.
Lembra katak Loron Mundiál ba Labarik, kria iha 1945 iha 20 Novembru, atu promove moris di’ak labarik no fraternidade mundiál, hodi asinala data importante rua: adosaun Deklarasaun Direitu Labarik, iha 1959, no Konvensaun kona-ba Direitu Labarik, iha 1989, tratadu direitu umanu ne’ebé amplamente ratifika iha mundu.
Loron ne’e oferese oportunidade globál ida ba Governu, família, edukadór, profisionál saúde, setór privadu no joven sira atu reflete kona-ba progresu sira ne’ebé alkansa ona, denunsia injustisa no fortalese asaun koletiva atu garante infánsia digna, segura no plena.
Notísia relevante: INDDICA: Labarik barak ladún hetan atensaun husi família
Jornalista: Sérgio da Cruz
Editora: Maria Auxiliadora




