Komisaun C avalia ezekusaun OJE 2025 ki’ik
DILI, 29 Dezembru 2025 (TATOLI)-Komisaun C ba Asuntu Finansa Públika iha Parlamentu Nasionál konsidera ezekusaun Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2025 sei ki’ik, tanba foin atinje 68,6%, mezmu tinan ne’e atu ramata ona.
“Ita haree husi despeza tinan fiskál 2025, hela loron rua tan finál do ano. Tuir ha’u nia haree, ezekusaun ne’e ita dehan karik la’ós aat liu no la’ós di’ak, maibé ki’ik hela, tanba to’o 29 Dezembru foin atinje 68,6% husi totál OJE billaun $ 2.6”, Prezidente Komisaun C, Cedelízia Faria dos Santos, hateten iha Parlamentu, ohin.
Deputadu ne’e mós relata katak ezekusaun orsamentu Parlamentu Nasionál nian foin mak atinje 66%. “Foin daudaun ami kansela tiha millaun $4.2 sosa karreta, entaun orsamentu ida-ne’e ita la ezekuta ne’e fó impaktu ba nia ezekusaun”, dehan.
Aleinde orsamentu millaun $301 tau hela iha Fundu Rezerva Seguransa Sosiál no tuir loloos osan ne’e ko’a husi seguransa sosiál, maibé tau hela iha despeza entaun fó impaktu.
“Iha alterasaun ba Lei Enkuadramentu Orsamentál, tinan oin OJE 2026, osan ida fundu rezerva ko’a husi ita-nia saláriu fulan-fulan ne’e sei la tau ona iha OJE, entaun impaktu ne’e sei bele redús”, dehan.
Nia nota katak impaktu seluk husi alokasaun orsamentu millaun $5 ne’ebé tau iha Millennium Challenge Corporation (MCC) ba akordu ne’ebé antes ne’e asina ho Amérika atu foka ba saneamentu, maibé to’o agora la ezekuta tanba iha kestaun balun. “Husi buat sira ne’e mak fó impaktu ba ita-nia ezekusaun”, nia realsa.
Mezmu ezekusaun OJE 2025 ba kategória saláriu no vensimentu to’o 90%-resin, bens no serbisu, kapitál menór no kapitál dezenvolvimentu ninia ezekusaun di’ak. “Só ki’ikoan mak iha transferénsia públika ne’ebé orsamentu ho totál boot liu billaun $1.2, ninia ezekusaun foin atinje 55%”, nia preokupa.
Iha verba ne’e mós hetan alokasaun ba pagamentu ba kombatente sira rejistadu iha tinan 2009, ne’ebé ohin mak pagamentu hahú iha Dili.
Prezidente Komisaun C ne’e sujere ba Governu atu iha OJE 2026 ne’ebé aprova ona iha 01 Janeiru tenke haree ezekusaun, tanba halo planu ida di’ak nia ezekusaun tenke ho di’ak mós.
OJE 2025 ho totál billaun $2.6, ne’ebé destina ba saláriu no vensimentu millaun $474.9, bens no serbisu millaun $392.8, transferénsia públika millaun $762.7, kapitál menór no dezenvolvimentu millaun $221.1.
Notísia relevante: Ezekusaun OJE 2025 iha trimestre dahuluk atinje 24,2%
Jornalista: Nelson de Sousa
Editora: Maria Auxiliadora
