iklan

BOBONARU, HEADLINE

APA Maliana konsensializa komunidade kona-ba limpeza no labele soe lixu arbiru

APA Maliana konsensializa komunidade kona-ba limpeza no labele soe lixu arbiru

Lixu ne'ebé komunidade sira soe arbiru iha valeta laran, iha área merkadu Maliana. Foto Tatoli/Sergio da Cruz

BOBONARU, 21 Janeiru 2026 (TATOLI) – Administradór Postu Administrativu (APA) Maliana, munisípiu Bobonaru, Augusto Caetano, apela ba populasaun iha sidade Maliana tenke iha konxiénsia kona-ba labele soe fo’er arbiru, liuliu iha estrada, área públiku, mota no kanál irrigasaun nian.

Nia dehan Timor-Leste nu’udar membru ASEAN, signifika sidade sira iha rai-laran, inklui Maliana, sei hetan vizita husi sidadaun sira husi rejiaun ne’e. Tanba ne’e, soe fo’er arbiru konsidera nu’udar reflesaun husi komunidade nia kontribuisaun ne’ebé ki’ik ba dezenvolvimentu nasionál.

Notísia relevante: Governu no Caltech diskute posibilidade halo kooperasaun iha resiklajen ba lixu

“Agora ita hakat ona ba Planu Mestre Urbana sidade Maliana, estrada ho lampu-jalan ne’ebé iha, ita tenke kuidadu sasán sira ne’e hanesan patrimóniu Estadu nian. Kuidadu lixu tanba ita agora la hanesan uluk, hakat ona ba membru ASEAN ne’e ema nasaun viziña mai vizita Maliana karik, hanesan Maliana-oan ita mak soe lixu arbiru ne’e signifika ita la kontribui ba dezenvolvimentu ida ne’ebé ba futuru sai nasaun ida ne’ebé di’ak”, nia subliña ohin.

Augusto Caetano mós husu ba vendedór merkadu sira atu rekolla sira-nia lixu iha saku plástiku no hein traballadór saneamentu sira husi Servisu Munisipál Água no Ambiente (SMASA) mak transporta bá fatin soe finál.

Administradór Postu Administrativu (APA) Maliana, munisípiu Bobonaru, Augusto Caetano. Foto/Sergio da Cruz

“Ita labele aproveita udan tun ita lori fali lixu halai husi merkadu mai soe fali iha mota ne’ebé mak iha ita-nia sidade Maliana. Se soe ba mota impaktu ba ita-nia tasi, soe ba bee-dalan impaktu ba irrigasaun, ba ita-nia natar”, salienta.

Diretór SMASA Autoridade Munisípiu Bobonaru, Armindo Cardoso Barros, rekoñese katak problema lixu iha Maliana sai kompleksu tanba kreximentu populasaun no falta koñesimentu no konxiénsia públika.

SMASA prepara ona pasu lubuk ida, inklui halo mapeamentu ba área sira hodi hamoos espasu públiku sira iha área urbana Maliana, hasai mós sirkulár ida ne’ebé bandu soe fo’er arbiru, nune’e mós planu halo sosializasaun ba komunidade.

SMASA mós iha planu atu harii fatin soe lixu haat iha tinan 2026, ho etapa inisiál sei harii uluk iha área Ramaskora.

SMASA iha pesoál limpeza na’in-21 ne’ebé serbisu iha fatin oioin, inklui fatin lixeira Maulora. SMASA mós iha kamioneta unidade rua, maibé daudaun ne’e ida de’it maka funsiona tanba falta motorista.

“Ami sei prepara iha tempu badak frota tomak, nune’e bele halo operasaun ho kapasidade tomak. Planu ne’ebé prepara bele perkore hotu ba iha área urbana Maliana, mapa ne’e agora preparadu”, dehan.

Armindo fó sai katak violasaun sira sei akontese hela, partikularmente husi veíkulu privadu sira ne’ebé soe fo’er iha fatin lixeira Maulora iha loron sábadu no domingu.

“Ami hasai ona sirkulár ida ba loja-na’in sira hodi husu ba sira labele soe sira nia fo’er iha Maulora iha fin semana sira, tanba sira fakar abiru la organiza didi’ak”, dehan.

Governu estabelese ona, liuliu dekretu-lei númeru 33/2008, primeiru alterasaun ba dekretu-lei númeru 3/2024 sobre ijiéne ordén públika, dekretu-lei ida-ne’e ko’alia kona-ba espasu públiku, bandu komunidade haki’ak no kesi animál iha área urbana, soe lixu árbiru, liuliu iha  espasu públiku.

Objetivu prinsipál husi dekretu ne’e mak hametin organizasaun urbana no limpeza públika; regula uzu ba fatin públiku sira, hanesan dalan, valeta, tasi-ibun no merkadu sira; bandu prátika sira ne’ebé estraga ambiente urbanu, hanesan: a) Husik animál sira livre iha área públiku sira; b) Konstrusaun sira ne’ebé la regulár iha valeta sira ka área risku sira; c) Okupasaun la apropriadu ba trotoár, estrada no mota-ninin ka tasi-ibun sira; d) Produsaun barullu neʼebé maka’as liu entre tuku 09 kalan no tuku 06 dadeer.

Notísia relevante: Xefe Estadu husu populasaun labele soe lixu arbiru

Jornalista: Sergio da Cruz

Editora: Maria Auxiliadora

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!