AILEU, 02 Fevereiru 2026 (TATOLI) – Iha ámbitu komemorasaun tinan 25 transformasaun FALINTIL, Ministru Defeza Kontra Almirante Donaciano Costa Gomes Pedro Klamar Fuik, promete sei kontinua fortalese no moderniza kapasidade inklui hadi’a kondisaun moris ba membru F-FDTL sira.
“Hanesan Ministru Defesa, ha’u reafirma kompromisu Estadu nian hodi kontinua fortelese F-FDTL, moderniza kapasidade, hadi’a kondisaun moris, investe iha edukasaun no saúde militár, iha lojístika no interoperabilidade. Fortelese F-FDTL katak fortelese konfiansa nasionál katak garante instituisaun militár moris hamutuk, disiplinada no besik ba povu, serve iha sirkunstánsia hotu ho onra no transparénsia,” Minstru Defeza Pedro Klamar Fuik iha nia deskursu iha Aileu, kampu Sabraka-Laran, segunda ne’e.
Nia afirma, F-FDTL moris iha estrutura, doutrina no maturidade, presiza konsolidasaun komponente terrestre, afirmasaun komponente navál no moris komponente aérrea, liuliu aprendizajen ezijente hodi sai Forsa Armada iha estadu demokrátiku ida, ho regra klara, kontrolu sivíl, respeitu ba direitu umanu no responsabilidade ba instituisaun sira repúblika nian.
Tuir nia, defeza soberania katak, proteje rai-matran, tasi no espasu aérreu, liliun proteje vida no dignidade ema ida-idak nian, signifika prontu atu responde ba ameasa tradisionál no dezafiu foun sira no prontu atu responde ba desastre naturál, krize umanitária, krime transnasionál, peska no desinformasaun.
Governante ne’e dehan, Forsa Armada husi país kiik, korajozu no tenke mós sai instrumentu pas nian. Timor-Leste moris husi solidariedade internasionál no sabe retribuí.
“Ministru Defeza, neebé responsável ba administrasaun Forsa Defeza, hetan medida hodi konsolida no dezenvolve FALINTIL-FDTL liuhusi dezenvolvimentu ne’ebé seja iha vertente garantia kondisaun ba imi-nia empregu operasionál no kapasidade ba kumpre misaun konstitusionál,” nia afirma.
Nia dehan, reforsu kapasidade rekursu umanu sira nian, iha ne’ebé inklui estabelesimentu akadémia militár to’o iha área apoiu sosiál, estabelesimentu kondisaun sira ne’ebé permite iha apoia sosiál ba militár no família militár.
“Iha biban ne’e, ha’u uza hau-nia matan ba objetivu estratéjik direitiva ministeriál planeamentu defeza militár no simultaneamente, objetivu ida husi Programa IX Governo Konstitusionál: edifikasaun kondisaun ba apoiu sosiál no saúde ba militár FALINTIL-FDTL no família sira,” nia katak.
“Ha’u fó lian ba timorense joven sira. Ita-nia independénsia la’ós pontu de chegada. Nia servisu loron-loron, tanba liberdade presiza guardiaun no konstrutór. Se imi hili serbí Timor-Leste iha F-FDTL, halo ho kompeténsia no ho fuan. Sé imi serbí iha setór selu-seluk, serbí ho patriotizmu hanesan no estudu, respeita lei, kura komunidade, defende lian loos,” nia afirma.
Governante ne’e parbeniza militár sira hotu iha ámbitu selebrasaun transforamasaun FALINTIL ba F-FDTL ba dala-25.
“Hau fó parabéns ba sira ne’ebé ohin tranzita ba rezerva ka reforma. Ita sei militár F-FDTL nafatin. Nasaun sei konta ho imi, F-FDTL sei hanesan imi-nia uma. F-FDTL erdeiru terus ne’ebé sai esperansa,” nia afirma.
Nia hatutan, ohin ita selebra tinan 25, instituisaun neebé aprende manán ho rezisténsia no serbí ho disiplina.
“Ha’u husu atu iha tinan 25 tuir mai, ita sei iha profesionalizmu boot liu, prontidaun boot liu, no besik liu ba povu. F-FDTL sei sai muralla forte ba soberania no liman seguransa ba timorense iha tempu susar,” nia konklui.
Nune’e mós, Xefe Estadu Maiór Jeneral Forsa Armada (XEMJFA) Tenente Jeneral, Falur Rate Laek, afirma, tinan 25 transformasaun (FALINTIL) Forsa Armada Timor-Leste nian ba Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL)
“Ita labele haluhan mós vizaun estrátéjiku lideransa militár nian ne’ebé durante krusiál
ne’ebé enbrrve lia-loos fundamentál,” nia afirma.
Notísia relevante: Governu inaugura edifísiu Akademia Militár iha Aileu
Jornalista: Natalino Costa
Editór: Evaristo Soares Martins






