DILI, 03 Fevereiru 2026 (TATOLI)—Governu liuhusi Ministériu Obra Públika (MOP), iha 2025 liubá ne’e, indemniza ona afetadu 1.305 ba prosesu alargamentu estrada no afetadu 211 mak seidauk indemniza hamutuk.
Notísia Relevante: Governu halo ona pagamentu ba komunidade afetadu alargamentu estrada hamutuk 702
Diretór Jerál Abitasaun Urbanizmu, Domingos de Jesus Sequeira, hateten prosesu alargamentu estrada ne’e servisu integradu la’ós ministériu ida mak responsabiliza, nune’e mós iha prosesu indemnizasaun nian tanba dalabarak ema hanoin katak prosesu indemizasaun ne’e MOP mak selu hotu maibé ne’e lae.
“Ami-nia ekipa edifikasaun ba halo levantamentu dadus depois halo elaborasaun dadus, hotu tiha ami sei entrega ba parte kompetente seluk mak indemniza. Hanesan, ami hamamuk tiha fatin pois instituisaun ida hakarak harii nia edifísiu iha fatin refere, hanesan iha Aspol Kaikoli ne’e SECooP mak selu, la’ós ami. Enkuantu kona-ba estrada no drainajen ruma ne’e foin kompeténsia MOP nian,” Diretrór Jerál ne’e esplika ba Agência Tatoli iha nia kna’ar fatin, Mandarin, ohin.
Tanba ne’e, nia dehan, hamosu prosesu indemnizasaun ne’e kle’ur nomós tanba osan Estadu nian presiza la’o tuir sistema legál, la’ós foti selu de’it ona ne’e la loos. Aleinde ne’e, afetadu lubuk ida mak Governu selu ona sira-nia propriedade sira.
“Enkuantu balun ne’ebé seidauk tanba sira hatama dokumentu tarde. Balun sei reklama ho montante indemnizasaun, maibé Governu sei selu hotu sira-nia propriedade ne’ebé hetan afetadu iha prosesu alargamentu,” nia dehan.
Dadus afetadu ne’ebé Governu indemniza ona-seidauk indemniza
Iha Fomentu I ne’e totál afetadu na’in-129 ne’e, Governu selu hotu ona ho orsamentu $818.541,70.
Iha Fomentu II ne’e família afetadu na’in-266, iha afetadu na’in-265 mak Governu selu hotu ona ho osan hamutuk $2.819.599,58 no família na’in-ida (1) mak seidauk asina termu aseitasaun.
Iha estrada Kuluhun ne’e, totál afetadu na’in-54 ne’e, Governu selu ona família afetadu na’in-49 ho montante $319.417,65 no afetadu na’in-lima (5) iha hela prosesu ba pagamentu.
Iha Kuluhun Kalifornia, afetadu hamutuk na’in-23 ne’e iha na’in-22 mak Governu selu hotu ona ho osan hamutuk $52.889,76 no afetadu na’in-ida (1) iha hela prosesu ba pagamentu.
Afetadu iha aldeia Moris Foun (Komoro) hamutuk na’in-154 ne’e iha afetadu na’in-147 mak Governu selu hotu ona ho osan hamutuk $912.707,73 no afetadu na’in-hitu (7) mak seidauk asina termu aseitasaun.
Iha Bidau eis Pasar Senggol nian ne’e iha afetadu na’in-97 mak Governu selu hotu ona ho osan hamutuk $577.403,88.
Iha Bidau Manumata, afetadu hamutuk 37 n e’e iha afetadu na’in-28 mak Governu selu ona ho osan hamutuk $225.093,31 no na’in-sia (9) mak seidauk asina termu aseitasaun.
Iha Bebonuk tasi-ibun aldeia Metin I, II, ho totál afetadu na’in-97 ne’e iha afetadu na’in-91 mak Governu selu hotu ona ho osan hamutuk $421.937,04 no hela na’in-neen (6) mak seidauk asina termu aseitasaun.
Enkuantu alargamentu iha estrada Hudi Laran-iha edifísiu MPIE nia oin ne’e afetadu na’in-34 mak Governu halo ona pagamentu ho osan hamutuk $153.312,46.
Iha prosesu drainajen altu Balide ne’e rejista afetadu na’in-haat (4) no afetadu na’in-tolu (3) mak Governu selu ona ho montante $6.595,61 no afetadu na’in-ida mak sei halo reklamasaun.
Enkuantu alargamentu iha fali estrada Osindo-UNPAZ nian ne’e afetadu na’in-15 mak Governu indemniza ona ho montante $32.340,82 no afetadu na’in-neen (6) mak sei iha hela prosesu ba pagamentu.
Iha fali parte Aimutin (rai privadu) ne’e afetadu na’in-10 mak Governu selu ona ho montante $34.088,89 no na’in-rua (2) iha hela prosesu ba pagamentu. Maibé afetadu ba rai Estadu iha na’in-ualu (8) ne’e Governu indemniza hotu ona ho montente $28.015,17.
Iha fali Kampung Alor, Aldeia Anin Fuik nian ne’e afetadu na’in-tolu (3) mak Governu halo ona pagamentu ho montante $38.391,60.
Alargamentu iha Lurumata Embaixada Amérika nian ne’e afetadu na’in-92, maibé afetadu na’in-43 mak Governu selu tiha ona ho montante $528.043,51, na’in-23 prosesu pagamentu no na’in-26 iha faze asina termu aseitasaun.
Iha fali estrada Canossa Rate Ain nian ne’e, afetadu hamutuk na’in-29 ne’e iha afetadu na’in-14 mak Governu selu ona ho montante $273.014,84 no na’in-15 sei iha eleborasaun dadus husi DNEE.
Iha fali Palásiu Prezidente nian ne’e totál afetadu hamutuk na’in-60, no iha família 58 mak Governu selu ona ho montante $480.568,64, afetadu na’in-ida (1) iha prosesu pagamentu no ida seluk seidauk asina termu aseitasaun.
Enkuantu afetadu alargamentu iha Taibesi Has Laran ne’e rejista afetadu na’in-28, no iha na’in-13 mak Governu selu ona ho osan hamutuk $140.195,59 no na’in-15 iha prosesu pagamentu.
Iha Bidau Lesidere, afetadu na’in-25 ne’e Governu selu ona afetadu na’in-ualu (8) ho osan hamutuk $293.678,41 no na’in-17 iha prosesu pagamentu.
Alargamentu iha estrada Bebonuk, Aldeia 20 Setembru nian ne’e Governu selu hotu ona ba afetadu na’in-78 ho osan hamutuk $305.315,29.
Iha fali alargamentu estrada Samalari Bridge ne’e, afetadu na’in-11 ne’e Governu selu hotu ona ho osan $10.563,11.
Alargamentu iha fali restaurante Cossette nian ne’e Governu indemniza ona ho osan hamutuk $111.837,22.
Aleinde ne’e, Governu mós indemniza ona afetadu na’in-ida (1) iha JL Vila-Cito ho montante $11.111,11 no afetadu na’in-ida 91) iha drainajen Motael mós Governu selu ona ho montante $2.227,31 no iha tan afetadu na’in-ida (1) iha Markoni mós selu hotu ona ho osan $3.350,26.
Alargamentu iha Beduku-Casnafar nian ne’e afetadu na’in-27 ne’e Governu selu ona ho osan $137.837,81 no na’in-lima iha prosesu pagamentu.
Iha estrada Manleuana Bairo-Pitte nian ne’e afetadu na’in-neen (6) ne’e Governu selu ona ho osan $17.997,63 no na’in-rua (2) iha faze asina termu aseitasaun.
Aleinde iha estrada Dolokoan Metiaut ne’e, Governu selu ona família afetadu na’in-13 ho osan $81.038,03 no na’in-11 iha faze asina termu aseitasaun.
Enkuantu afetadu iha ponte Maufelu Bekora nian ne’e overnu selu ona família afetadu na’in-104 ho osan $1.037.387,81, iha afetadu na’in-40 iha prosesu pagamentu no na’in-11 sei halo reklamasaun.
Enkuantu alargamentu iha estrada Soibada afetadu na’in-hitu (7) iha hela prosesu pagamentu ho osan $21.847,66.
Alargamentu estrada iha Bekora Kamea nian ne’e DNEE sei elabora hela dadus ba afetadu na’in-46, nune’e mós iha ponte Maufelu ba ponte Bekusi ne’e DNEE sei halo levantamentu dadus ba afetadu na’in-139.
Jornalista : Alexandra da Costa
Editór : Cancio Ximenes






