OMS-MS garante preparasaun hodi prevene virus Nipah iha TL

DILI, 09 Fevereiru 2026 (TATOLI)—Reprezentante Organizasaun Mundiál Saúde (OMS) iha Timor-Leste, Arvind Mathur, hateten OMS hamutuk ho Ministériu Saúde (MS) garante sira-nia preparasaun atu prevene virus Nipah iha Timor-Leste.
Notísia Relevante: MS sei prepara komisaun prevensaun atu haree ba Virus Nipah
Nia hatutan, virus Nipah ne’e hanesan surtu maka’as ba kazu rua pesoál saúde iha India no daudaun ne’e Governu India halo hela medida prevensaun ba moras ida ne’e, no afetadu na’in rua ne’e mós hetan ona rekuperasaun.
“Moras ida-ne’e transmite husi animál niki ka aihan ne’ebé niki han bele afeta mós ba ema-ne’ebé konsume,” nia informa ba jornalista sira iha Palásiu Governu, ohin.
Nune’e, nia dehan, OMS daudaun ne’e seidauk halo asaun ida ba movimentasaun ba transaksaun sasán no husi nasaun ida ba nasaun seluk, tanba ida-ne’e la’ós moras foun maibé akontese tiha ona iha tinan 1998 iha India no Bangladesh, aleinde iha tinan 2001 mós akontese maibé Governu India bele kontrola moras ida-ne’e.
“Entaun, ita iha Timor labele preokupa ho moras ida-ne’e tanba agora iha moras ida-ne’ebé perigozu liu mak dengue,” nia dehan.
Nia bele asegura katak Ministériu Saúde no Organizasaun Mundiál Saúde halo ona preparasaun maibé la’ós de’it ba virus Nipah maibé mós ba moras hotu-hotu no sira iha ona kontrolu ba pontu entrada no kontrola ba laboratóriu.
Bazeia ba nota informativu ne’ebé Agência Tatoli asesu iha pájina WHO katal vírus Nipah mak vírus ne’ebé hetan iha animál sira maibé bele afeta mós ema. Kazu infeisaun vírus Nipah hetan relata iha 1998 no husi ne’e hetan relata iha Bangladesh, Índia, Malázia, Filipina no Singapura no taxa mortalidade estimadu iha 40% to’o 75%.
Sinál no sintoms Períodu inkubasaun
Infesaun to’o sintoma sira hahu–iha loron 03 to’o 14, inkubasaun balun bele to’o loron 45, ba ema balun ne’ebé infesaun vírus Nipah bele la’ós iha sintoma maibé ema barak liu dezenvolve febre, no sintoma sira-ne’ebé afeta ba ulun moras maka’as, moras pulmaun (hanesan difikuldade respirasaun ka katarak), orgaun seluk bele mós afeta hanesan muta no diarea.
Moras grave bele akontese iha pasiente ida-idak maibé liuliu asosiadu ho ema-ne’ebé aprezenta sintoma neurójiku, ho progresaun ba kakutak (encefalitis) no frekuentemente bele mate.
Jornalista : Alexandra da Costa
Editór : Cancio Ximenes

