iklan

NASIONÁL, HEADLINE

Kardeál solisita hapara krime soe bebé ho violénsia hasoru feto

Kardeál solisita hapara krime soe bebé ho violénsia hasoru feto

Arsebispu Arkedioseze Metropolitana Dili, Don Virgílio Kardeál do Carmo da Silva. Foto TATOLI/Antônio Daciparu

DILI, 02 Abríl 2026 (TATOLI)—Arsebispu Arkedioseze Metropolitana Dili, Don Virgílio Kardeál do Carmo da Silva, solisita ema hotu atu hapara krime soe bebé no violénsia hasoru feto, tanba ida-ne’e hanesan kultura ne’ebé kontra dalan mate nian no konsidera hanesan mós sala mortál ida.

Don Virgílio do Carmo da Silva esplika moris ne’e Maromak maka oferese, tanba ne’e laiha autoridade ida iha direitu atu hasai ema seluk nia vida, liliu bebé inosente sira-ne’ebé mak akontese iha Timor-Leste inan sira abandona ka la tau-matan bainhira sira haree mundu no dalan seluk maka inan sira buka atu hakotu bebé nia-vida bainhira sei iha sira nia knotak.

“Kazu ida-ne’e daudaun sai ona preokupasaun ba públiku, tanba kada loron sempre akontese iha mídia sosiál, ne’ebé sempre mosu postajen sira kona-ba bebé inosente sira-ne’ebé inan sira la tau-matan. Ho nu’uné, parte igreija kontinua interven katak ida-ne’e hola parte iha violénsia ka krime infantesidu. Laiha ema ida mak iha autoridade iha kompeténsia atu hasai ema ida nia vida, vida ne’e Maromak maka fó liuhusi domin, ita ema atu moris ne’e bele iha, maibé ita laiha autoridade atu hasai ema seluk nia moris,” Don Virgilio Cardeal do Carmo da Silva dehan iha salaun Konferénsia Lesidere, Kuarta (01/04).

Kardeál dehan abortu ne’e sala mortál, tanba ne’e inan-aman sira buka atu hamate, ida-ne’e sai hanesan kultura abortu iha Timor-Leste, ne’e duni presiza ema hotu nia konxiénsia morál hodi hapara violénsia hasoru feto no soe bebé ida-ne’e.

“Feto no mane ho dignidade ne’ebé hanesan, feto ho mane illas Maromak nian, dalabarak halo violénsia la’ós hanoin uluk maka halo. Dalabarak ne’e ema halo tiha maka foin arepende, tanba ne’e husu atu kontinua hadomi, respeita hahú husi família,” Kardeál dehan.

Iha sorin seluk, Diretór Jerál Sekretaria Igualidade Inkluzaun (SEI), informa iha 2025, SEI rejista kazu ho forma oioin hamutuk 1,182.

“Iha tinan 2025, ita rejistu kazu iha 1.182 ne’e ba kazu violénsia doméstika, nune’e mós ita iha kazu abuzu sexuál 249 ne’ebé akontese to’o iha 2025 nia rohan. Iha inísiu 2026 ne’e, ami iha hela prosesu halibur dadus husi ita-nia parseiru implementadór sira,” Diretór Jerál relata.

Enkuantu, Xefe Departamentu Forénsiku iha Hospital Nacional Guido Valadares (HNGV), Nilton Tilman hateten husi Janeiru mai to’o agora ekipa forénsiku halo autopsia ba mate-isin hamutuk 21. Husi númeru ne’e maioria kazu omesídiu.

“Kazu sira-ne’e forénsiku hala’o nia servisu mak halo ona autopsia hodi prenxe de’it kritériu rua, hanesan dahuluk prosedimentu legál mak atu responde pedidu husi Ministériu Públiku no daruak mak atu konfirma katak kanek sira-ne’ebé mak todan iha nia isin-lolon ne’e mak hakotu nia vida, entaun ida -ne’e tau hotu relatóriu hodi prepara atu entrega,” nia dehan.

Jornalista: Osória Marques

Editór: Xisto Freitas da Piedade

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!