Falta pesoál saúde obriga parteira hala’o knaar oioin iha postu Manapa

BOBONARU, 17 Juñu 2026 (TATOLI) – Parteira iha Postu Saúde Manapa, suku Manapa, postu administrativu Kailaku, munisípiu Bobonaru, Celia Vicente Borges, tenke hala’o knaar oioin atu asegura kontinuidade atendimentu saúde ba komunidade, tanba postu saúde ne’e iha de’it pesoál na’in-ida.
Celia hateten katak durante ne’e nia halo atendimentu ba inan isin-rua, servisu farmásia, konsulta bázika no tarefa seluk ne’ebé normalmente hala’o husi médiku ka enfermeiru.
“Ha’u parteira mesak de’it mak halo atendimentu iha postu saúde ida-ne’e. Ha’u atende inan isin-rua, jere farmásia no servisu seluk tuir kapasidade ne’ebé ha’u iha. Bainhira ha’u labele atende, ha’u halo rujukan ba Ospitál Referénsia Maliana”, Celia hateten ba jornaliata sira, iha postu saúde Manapa, kuarta-feira ne’e.
Notísia relevante: Postu Saúde Manapa funsiona normál kada loron
Nia esplika katak limitasaun rekursu umanu halo difísil atu fó atendimentu lalais bainhira pasiente barak mai iha tempu hanesan.
“Ha’u mesak de’it, ha’u senti labele, fahe tempu mós labele. Ezemplu kazu ne’ebé mai iha ema na’in-rua ou tolu, entaun ha’u labele atende hotu dala ida, tenke ser atende ida pur ida, tanba iha ne’e ha’u mesak, ne’ebé ha’u presiza tebes enfermeiru ou doutora”, nia dehan.
Aleinde servisu saúde, Celia mos tenke hala’o knaar hanesan kliner no seguransa tanba postu saúde ne’e seidauk iha pesoál apoiu atu ezekuta servisu hirak ne’e.
Tuir informasaun ne’ebé nia fó, pasiente ne’ebé hetan atendimentu iha postu saúde ne’e liu ema na’in-sanulu kada loron entre segunda no kuarta. Entre kinta no sesta, númeru pasiente atonje ema na’in-hitu.
Relasiona ho servisu maternidade, Celia hateten katak durante perírodu resente, inan isin-rua nain-rua de’it mak partus iha postu saúde. Maioria hili atu partu iha uma tanba distánsia no kondisaun infraestrutura dalan.
“Dalaruma inan-isin rua balun atu partus iha uma sira telefone mai, ha’u presiza família ida mai hasoru tanba ha’u feto, kalan labele la’o mesak. Sira mai hasoru mak ha’u ho ha’u-nia motór privadu ba fó atendimentu iha uma. Dalaruma loron mós ha’u sempre la’o tama sai uma vizita komunidade fó atendimentu ba sira”, nia dehan.
Maski enfrenta problema, Celia nafatin enkoraja komunidade nagatin hakbesik-an bá instalasaun saúde. “Mai para hetan informasaun no atendimentu saúde. Ita iha ne’e ai-moruk no fasilidade saúde kompletu”, nia hato’o.
Iha parte seluk, Xefe Suku Manapa, Jeferino Loco Bere, konfirma katak autoridade suku haruka ona pedidu ba Autoridade Munisípiu no Diresaun Servisu Saúde Munisípiu Bobonaru atu aumenta pesoál saúde iha postu referidu.
“Ha’u haruka ona pedidu dala rua iha fulan-Fevereiru no Marsu atu koloka tan pesoál ida ba ajuda nia, maibé to’o agora seidauk iha resposta”, nia relata.
Nia hateten katak falta pesoál saúde la’ós de’it aumenta karga servisu ba parteira ne’e, maibé mós bele afeta kontinuidade atendimentu bainhira pesoál únika ne’e partisipa formasaun ka atividade ofisiál sira.
Tuir Jeferino, padraun Ministériu Saúde nian prevee katak postu saúde ida tenke iha médiku ida, enfermeiru ida, parteira ida, kliner ida no seguransa ida. Maibé, atualmente Postu Saúde Manapa seidauk prienxe rekizitu tanba iha de’it parteira ida mak hala’o servisu tomak.
Postu Saúde Manapa halo atendimentu ba komunidade husi aldei Lugululi, Tateluri, inklui aldeia Mahui, Daitete no Riti-Udu, suku Ritabou, postu administrativu Maliana. Tuir dadus kada fulan bele atende to’o ema 100-liu no maioria sofre moras infesaun respiratória aguda, diarreia, ipertensaun, moras seluk tan, inklui kazu emerjensía.
Notísia relevante: Infermeiru iha Sentru Saúde Maliana seidauk sufisiente
Jornalista: Sergio da Cruz
Editora: Maria Auxiliadora

